Wczesna interwencja i wspomaganie dziecka przedwcześnie urodzonego 340-SPE-1WIW
Definicja i rodzaje wcześniactwa – definicja wcześniactwa, kryteria klasyfikacji oraz podział dzieci ze względu na wiek ciążowy i masę urodzeniową. Charakterystyka wcześniactwa skrajnego, bardzo dużego, umiarkowanego i późnego oraz znaczenie dojrzałości poszczególnych układów dla rozwoju dziecka.
Opieka na oddziale patologii noworodka – specyfika opieki neonatologicznej, środowisko oddziału patologii i intensywnej terapii noworodka, rola zespołu interdyscyplinarnego. Potrzeby wcześniaka dotyczące snu, odpoczynku, stabilizacji oraz ograniczania nadmiernej stymulacji. Znaczenie obserwacji zachowania dziecka i udziału rodziców w opiece.
Problemy medyczne i monitorowanie funkcji życiowych – niedojrzałość układu oddechowego, krążenia, nerwowego i pokarmowego; zaburzenia oddychania, termoregulacji i krążenia, bezdechy oraz trudności w przyjmowaniu pokarmu. Monitorowanie oddechu, czynności serca, saturacji, temperatury i ogólnego stanu dziecka. Rozpoznawanie oznak stabilizacji i destabilizacji oraz dostosowanie działań do aktualnego stanu wcześniaka.
Procedury ratujące życie – podstawowe informacje dotyczące intubacji, wentylacji mechanicznej, tlenoterapii oraz zabiegów i operacji. Znaczenie procedur medycznych dla ratowania życia oraz ich możliwy wpływ na funkcjonowanie sensoryczne, motoryczne i oralne dziecka.
Kangurowanie, NIDCAP i handling – znaczenie kontaktu „skóra do skóry” dla stabilizacji fizjologicznej, regulacji i budowania więzi. Założenia programu NIDCAP i indywidualizacja opieki rozwojowej. Zasady prawidłowego podnoszenia, odkładania, przenoszenia i zmiany pozycji dziecka; wspieranie ułożenia zgięciowego, orientacji w linii środkowej oraz ograniczanie nadmiernej stymulacji.
Napięcie mięśniowe i rozwój motoryczny – specyfika napięcia mięśniowego wcześniaka, niedojrzałość posturalna, jakość ruchu i organizacja ułożenia ciała. Znaczenie stabilizacji centralnej, pozycji zgięciowej i swobodnej aktywności ruchowej dla dalszego rozwoju.
Karmienie i budowanie kompetencji oralnych – prawidłowa pozycja do karmienia oraz ocena gotowości do podjęcia karmienia doustnego. Ocena stabilności oddechowej i behawioralnej oraz koordynacji ssania, połykania i oddychania. Trudności podczas karmienia: męczliwość, krztuszenie, kaszel, spadki saturacji i inne sygnały przeciążenia. Stopniowe budowanie funkcji oralnych i nabywanie kompetencji związanych z ssaniem, połykaniem i przyjmowaniem pokarmów.
Nadwrażliwość sensoryczna i umiejętności motoryczne – wpływ środowiska oddziału i intensywności bodźców na organizację sensoryczną wcześniaka. Nadwrażliwość na dotyk, dźwięk, światło, ruch i bodźce oralne. Rozpoznawanie przeciążenia sensorycznego oraz znaczenie stopniowania i indywidualizacji stymulacji.
Czucie protopatyczne i epikrytyczne – charakterystyka obu rodzajów czucia oraz ich znaczenie dla odbioru i różnicowania bodźców. Czucie protopatyczne, związane m.in. z podstawowymi reakcjami obronnymi organizmu („walka lub ucieczka”), oraz czucie epikrytyczne, umożliwiające bardziej precyzyjne różnicowanie bodźców. Znaczenie obu systemów dla organizacji zachowania, ruchu i funkcji oralnych.
Rola i zadania logopedy – miejsce logopedy w zespole interdyscyplinarnym; obserwacja i ocena funkcji oralnych, oddechowych oraz gotowości do karmienia. Ocena ssania, połykania i koordynacji ssanie–połykanie–oddychanie. Wspieranie rozwoju kompetencji oralnych, współpraca z personelem medycznym i rodzicami oraz edukacja rodziców w zakresie bezpiecznego karmienia i wspierania rozwoju dziecka.
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia przedmiotu
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
Student:
SPN7_WG1 – ma pogłębioną wiedzę w zakresie anatomii, fizjologii i patofizjologii układu nerwowego oraz narządów niezbędnych do odbioru i wytwarzania mowy.
SPN7_WG2 – ma pogłębioną wiedzę z zakresu neurobiologii, psychiatrii oraz społecznych i kulturowych uwarunkowań rozwoju mowy i języka.
SPN7_WG3 – ma pogłębioną wiedzę na temat zaburzeń mowy oraz komunikacji językowej.
SPN7_WG4 – ma pogłębioną wiedzę z zakresu prowadzenia diagnozy i terapii neurologopedycznej oraz profilaktyki i interwencji w zakresie nabywania i zaburzeń mowy i komunikacji u różnych wiekowo pacjentów.
SPN7_WG5 – posiada wiedzę na temat jednostek nozologicznych ujętych w ICD-10 i ICD-11 oraz DSM-V oraz zespołów zaburzeń, w ramach których współwystępują zaburzenia mowy oraz komunikacji językowej; zna ich symptomatologię, diagnostykę i procedury terapeutyczne.
SPN7_WG6 – posiada wiedzę na temat dysfagii i trudności związanych z przyjmowaniem pokarmu powstałych w wyniku zmian anatomicznych lub czynnościowych oraz metod terapii tego zaburzenia.
SPN7_WK1 – ma wiedzę na temat nagłego zagrożenia życia oraz udzielania pomocy osobom będącym w takim stanie.
SPN7_WK2 – zna zasady relacji i interakcji terapeutycznej z osobą z zaburzeniami mowy i komunikacji oraz opiekunem pacjenta.
SPN7_UW1 – potrafi przeprowadzić badanie pacjenta z zaburzeniami neurologicznymi i psychicznymi (diagnozę neurologopedyczną).
SPN7_UW2 – potrafi dokonać analizy i interpretacji specjalistycznej dokumentacji medycznej, psychologicznej, pedagogicznej i innej, przydatnej do rozpoznania zaburzeń mowy i komunikacji.
SPN7_UW3 – potrafi przeprowadzić diagnozę różnicową ośrodkowych i obwodowych zaburzeń mowy u osób dorosłych i dzieci.
SPN7_UW4 – potrafi ocenić stan i rozwój psychomotoryczny/aktywność ruchową oraz aktywność językową pacjentów w różnym wieku (niemowlę, dziecko, pacjent dorosły).
SPN7_UW5 – potrafi opracować na podstawie zebranych informacji medycznych i postawionej diagnozy program terapii neurologopedycznej dla osób w różnym wieku i różnych zaburzeniach mowy i komunikacji.
SPN7_UW6 – potrafi przeprowadzić diagnozę dysfagii, zaburzeń karmienia, trudności z przyjmowaniem pokarmu oraz przeprowadzić terapię pacjentów z tymi zaburzeniami.
SPN7_UK1 – potrafi sporządzić opinię neurologopedyczną do celów orzeczniczych, o potrzebie WWR i potrzebie zapewnienia warunków do wspomagania mowy i komunikacji.
SPN7_UK2 – potrafi współpracować w zespole interdyscyplinarnym.
SPN7_UO2 – potrafi nawiązać relację terapeutyczną z pacjentem z zaburzeniami mowy i komunikacji w różnym wieku oraz jego opiekunem.
SPN7_UU1 – potrafi udzielić pierwszej pomocy osobie z zagrożeniem życia i/lub zdrowia.
SPN7_KK1 – ma świadomość własnych ograniczeń i potrafi ocenić sytuacje, w których należy poszukać wsparcia innych specjalistów.
SPN7_KK2 – aktywnie promuje neurologopedię i respektuje zasady procedur medycznych.
SPN7_KO1 – przestrzega zasad bezpieczeństwa i higieny pracy swojej oraz osób, z którymi współpracuje, oraz opiekunów pacjentów.
SPN7_KR1 – dba o własny rozwój i rozumie potrzebę stałego dokształcania się.
Kryteria oceniania
Zajęcia prowadzone są z wykorzystaniem różnorodnych metod i technik dydaktycznych: ćwiczeń, dyskusji, obserwacji.
Forma zaliczenia przedmiotu: egzamin.
Literatura
Gałkowski T., Szeląg E., Jastrzębowska G. (red.), Podstawy neurologopedii. Podręcznik akademicki, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole 2005. – kompleksowy podręcznik obejmujący neurologiczne, neuropsychologiczne i logopedyczne podstawy neurologopedii.
Grabias S., Panasiuk J., Woźniak T. (red.), Logopedia. Standardy postępowania logopedycznego, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2015.
Kaczorowska-Bray K., Milewski S., Czaplewska E. (red.), Wczesna interwencja logopedyczna, Harmonia Universalis, Gdańsk 2025. Publikacja obejmuje zagadnienia diagnozy i terapii dzieci od okresu noworodkowego oraz wczesnego wspomagania rozwoju.
Regner A., Terapia ustno-twarzowa. Techniki i ćwiczenia.
Karmienie piersią wcześniaka jako ważny element wczesnej interwencji w okresie noworodkowym i niemowlęcym, w: Wczesna interwencja logopedyczna, red. K. Kaczorowska-Bray, S. Milewski, E. Czaplewska, Harmonia Universalis.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: