Kanon literacki – kreatywne czytanie (do XVIII w.) 340-TP1-1KL1

Profil studiów - ogólnoakademicki,

Forma studiów - studia stacjonarne

Rodzaj przedmiotu - obowiązkowy

Dziedzina - nauki humanistyczne, dyscyplina - literaturoznawstwo,

Rok studiów - I rok st I stopnia

Wymagania wstępne - brak

Liczba godzin - 30, ćw.

Metody dydaktyczne - metoda problemowa, prezentacja, dyskusja

ECTS - 5, w tym z bezpośrednim udziałem nauczyciela 1,8 pkt

Nakład pracy studenta: udział w zajęciach i konsultacjach - 45 h (1,8 ECTS) , własna praca studenta, - 80 godz. (3,2 ECTS),

Założenia (opisowo)

Zajęcia umożliwiają studentowi zapoznanie się z najważniejszymi utworami literackimi zaliczanymi do polskiego i światowego kanonu interpretowanymi w lokalnym i globalnym kontekście kulturowym. Zajęcia mają charakter ćwiczeniowy, a ich pozaerudycyjnym zadaniem jest zbudowanie w studentach świadomości, że są oni współtwórcami kanonu nie tylko jako uczestnicy międzypokoleniowego transferu dzieł i wartości, ale przede wszystkim poprzez twórcze, zakorzenione w ich tu i teraz odczytywanie literatury. Kryterium doboru utworów na zajęcia będzie ich tożsamościowa ważność i estetyczna arcydzielność, zostaną one jednak pokazane przez możliwie wyraziste, aktualizujące i medialnie atrakcyjne re/interpretacje współczesnych odbiorców (artystów, badaczy, uczestników kultury popularnej). Akcent będzie też padał na odczytywanie kanonu w świetle archiwum literatury, tych zatem dzieł, bohaterów, tematów, konwencji, które funkcjonują na obrzeżach polskiej pamięci kulturowej, a mogłyby ją wzbogacić. Zajęcia będą dotyczyły literatury do XVII w.

Koordynatorzy przedmiotu

Elżbieta Jurkowska

Rodzaj przedmiotu

obowiązkowe

Efekty kształcenia

Student:
- KP6_WG3 zna kanon dzieł literackich, najnowsze osiągnięcia w dziedzinie literatury oraz tendencje rozwojowe literatury i kultury popularnej;
- KP6_UW1 potrafi analizować, interpretować i oceniać tekst artystyczny z wykorzystaniem wiedzy o gatunkach, konwencjach literackich, strategiach komunikacyjnych, kompozycji oraz stylu, posługując się podstawowymi pojęciami teoretycznymi z zakresu literaturoznawstwa i językoznawstwa z uwzględnieniem kontekstu społecznokulturalnego;
- KP6_UW2 potrafi opisać proces twórczy używając specjalistycznej terminologii;
- KP6_UU potrafi samodzielnie planować i realizować własne uczenie się przez całe życie;
- KP6_KK1 jest gotów do krytycznej oceny posiadanej wiedzy i odbieranych treści
- KP6_KR1 jest gotów do odpowiedzialnego pełnienia ról zawodowych z uwzględnieniem zmieniających się potrzeb społecznych, rozwijania i przestrzegania zasad etyki zawodowej i wymagania tego od współpracowników.

Kryteria oceniania

Egzamin ustny

Literatura

- Homer, Odyseja, przekł. Jan Parandowski, przekł. z grec. Jan Parandowski, Warszawa 1981.
- Margaret Atwood, Penelopiada, przekł. Magdalena Konikowska, Kraków 2005.
- Zofia Abramowiczówna, Wstęp, w: Homer, Odyseja, Wrocław 1981, s. III–LXXXIX.
- Aleksandra Budrewicz, Czy współczesna Penelopa tęskni? O wizerunkach Penelopy w literaturze wieku XX?, „Transfer. Reception Studies” 2022, nr 7, s. 223–239.
- Pieśń o Rolandzie, przekł. Tadeusz Żeleński (Boy), Warszawa 1975, s. 7−129.
- Maria Ossowska, Rycerz w średniowieczu, w: tejże, Ethos rycerski i jego odmiany, Warszawa 2000, s. 68−94.
- Zdzisław Najder, Roland – Rogi spod Roncesvaux, w: tegoż, Etos rycerski, Warszawa 2016, s. 9−16.
- Historia o szlachetnej a pięknej Meluzynie, Warszawa 2015. (ewentualnie: Piękna Meluzyna. Cudowna historia o morskiej pannie i jej walecznym potomstwie, w: Piękne historie o niezłomnym rycerzu Zygfrydzie, pannie morskiej Meluzynie, królewnie Magielonie i świętej Genowefie. Antologia jarmarcznego romansu rycerskiego, Wrocław 1992, s. 43−75).
- Gustaw Morcinek, Żałosna historia o Meluzynie, w: tegoż, Przedziwna historia o zbójniku Ondraszku, Warszawa 1988, s. 5−23.
- Roman Krzywy, Wstęp, w: Historia o szlachetnej a pięknej Meluzynie, Warszawa 2015, s. 5−33.
- Jacques Le Goff, Meluzyna, w: tegoż, Niezwykli bohaterowie i cudowne budowle średniowiecza, przekł. Katarzyna Marczewska, Warszawa 2011, s. 153−165.
- Tadeusz Żabski, Romans rycerski XIX w., „Zagadnienia Rodzajów Literackich” 1990 t. 33, z. 2 (66), s. 5−25.
- Iwona Rzepnikowska, Piękna (nie)obecna, czyli Meluzyna w polskim folklorze bajkowym, „Roczniki Humanistyczne” 2020, t. 68, z. 7, s. 7-20.
- Klemens Janicki, Elegia VII (O sobie samym do potomności), dostępny w Internecie: http://www.staropolska.pl/
- Roman Krzywy, Renesansowe poematy autobiograficzne Klemensa Janicjusza i Macieja Stryjkowskiego wobec wzorca owidiańskiego (Tristia IV10), w: Owidiusz. Twórczość. Recepcja. Legenda, red. Barbara Milewska-Waźbińska przy współudz. Juliusza Domańskiego, Warszawa 2006, s. 217−239.
- Zygmunt Kubiak, Medytacje Klemensa Janicjusza poety polsko-łacińskiego, w: tegoż, Medytacje Klemensa Janicjusza, Warszawa 1993, s. 5−25.
- Jan Kochanowski, Treny, Wrocław 2009.
- Janusz Pelc, Wstęp, w: Jan Kochanowski, dz. cyt., s. V−CXXIV.
- Tadeusz Różewicz, Matka odchodzi, Wrocław 2000.
- Anna Spólna, Nowe „Treny”? Polska poezja żałobna po drugiej wojnie światowej a tradycja literacka, Kraków 2007.
- Jan Kochanowski, Odprawa posłów greckich, oryginał i transkrypcja, transkrypcja na współczesną polszczyznę Antoni Libera, Warszawa 2023.
- Paweł Stępień, Wprowadzenie, w: Jan Kochanowski, Odprawa posłów greckich, oryginał i transkrypcja. Transkrypcja na współczesną polszczyznę Antoni Libera, Warszawa 2023.
- Janusz Pelc, Narodziny nowożytnej tragedii polskiej, w: tegoż, Jan Kochanowski – szczyt renesansu w literaturze polskiej, Warszawa 1987, s. 313−339.
- Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią, tłumaczenie z polskiego na polski Wojciech Szelachowski, Białystok 2022.
- Paweł Próchniak, Przepisywanie kanonu. Zagadnienia modernizacji języka literatury dawnej. Rèsumè, dostępny w Internecie: https://teatrnn.pl/przepisywanie/resume/
- Giovanni Boccaccio, Dekameron (tu: Prolog, Spowiedź Ciappelletta, Trzy pierścienie, Ghismonda i Guiscardo, Miłostki Archanioła Gabriela, Sokół, Brat Cipolla, Zaczarowana gruszka, Sędzia bez spodni, Król rycerz, Gryzelda), przeł. Edward Boyé, t. 1, Warszawa 1956 (i nast. wyd.)
- Krzysztof Żaboklicki, Giovanni Boccaccio, w: Dzieje literatur europejskich, red. Władysław Floryan, t. 1, Warszawa 1977, s. 407−413.
- Anna Gallewicz, Miłość i strach w „Dekameronie” Giovanniego Boccaccia, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Romanica” 2022, nr 17, s. 79−89.
- William Shakespeare, Sen nocy letniej, przekł. S. Barańczak, Warszawa 1990 (lub inny przekł.)
- Mroczkowski, Wstęp, w: William Shakespeare, Sen nocy letniej, przekł. Władysław Tarnowski, Wrocław 1978, s. III−CI.
- Henryk Zbierski, Późny renesans i barok, w: Dzieje literatur..., dz. cyt., t. 2 (tu: Znaczenie panowania Elżbiety I dla literatury, Najważniejsze zjawiska życia teatralnego lat 1500−1642, Przełom w teatrze elżbietańskim, William Shakespeare), Kraków 2002, s. 9−25.
- Jan Kott, Tytania i głowa osła, w: tegoż, Szekspir współczesny, Kraków 1990.
- Włodzimierz Próchnicki, Sny nocy letniej, w: Szekspir wśród znaków kultury polskiej, red. Ewa Łubieniewska, Krystyna Latawiec, Jerzy Waligóra, Kraków 2012, s. 79−102.
- Michał Jurkowski, Historie świeże i niezwyczajne, wyd. Mariusz Kazańczuk, Warszawa 2004.
- Mariusz Kazańczuk, Wprowadzenie do lektury, w: Michał Jurkowski, dz. cyt., s. 5−19.
- Krwawy amfiteatr. Antologia francuskich historii tragicznych epoki renesansu i baroku (tu: Antoine de Nervèze Historia tragiczna panny,
Co lat siedemnaście albo osiemnaście mając, stracona została w mieście Padwie w grudniu tego roku, François de Rosset Historia X O demonie, co w kształcie panny ukazał się porucznikowi straży miejskiej w Lyonie, o ich cielesnym obcowaniu i nieszczęśliwym końcu, jaki z tego wyniknął, Jean-Pierre Camus Kłamliwe zwierciadło), Kraków 2002.
- Barbara Marczuk, Wstęp, w: Krwawy amfiteatr. Antologia francuskich historii tragicznych epoki renesansu i baroku, Kraków 2002, s. 9−39.
- Daniel Naborowski, Poezje (tu: Krótkość żywota, Impreza), Kraków 2003.
- Zbigniew Morsztyn, Żywot sen i cień, w: Helikon sarmacki, wątki i tematy polskiej poezji barokowej, Wrocław 1989, s. 259.
- Zbigniew Morsztyn, Emblema 24, w: tegoż, Wybór wierszy, Kraków 1975.
- Wacław Potocki, Człowiek igrzysko Boże ‹Szachy›, dostępny w Internecie: https://literat.ug.edu.pl/potocki/0005.htm
- Danuta Künstler-Langner, Idea „vanitas”, jej tradycje, toposy w poezji polskiego baroku (tu: rozdz. IV), Toruń 1993
- Paulina Adamczyk, Pochwała marynowanego śledzia. Głosy o holenderskich martwych naturach, dostępny w Internecie:
https://niezlasztuka.net/o-sztuce/pochwala-marynowanego-sledzia-glosy-o-holenderskich-martwych- naturach/
- Jowita Jagla, O przemijaniu mówiąc szeptem. Kilka słów o „roślinnej” ikonografii wanitatywnej, dostępny w Internecie:
https://niezlasztuka.net/o-sztuce/vanitas-kilka-slow-o-roslinnej-ikonografii-wanitatywnej/
- Jacek Dehnel, Fotoplastikon, Warszawa 2009.
- Adam Regiewicz, Barokowe koncepty w najnowszej prozie polskiej, „Świat i Słowo” 2023, nr 1, s. 223–238.
- Szymon Szymonowic, Nagrobki zbieranej drużyny, , w: tegoż, Sielanki i pozostałe wiersze polskie, Wrocław 2000.
- Jan Gawiński, Nagrobki różnym rozmaitego gatunku żyjącym, w: tegoż, Sielanki z gajem zielonym, Warszawa 2007.
- Andrzej Stasiuk, Suka, w: tegoż, Grochów. Wołowiec 2012.
- Dariusz Chemperek, Co mówią zwierzęta?: nagrobki zwierzęce w literaturze staropolskiej, w: Czytanie księgi zwierząt. Ciekawość, wyobraźnia, wiedza, wiara, red. Maria Chodyko, Aleksandra Jakóbczyk-Gola, Warszawa 2023, s. 123–152.
- Jacek Brzozowski, Krótka historia zwierząt, które także bywają śmiertelne, „Pamiętnik Literacki” 1979, nr 6, s. 171–185.
- Agata Knopik, Nagrobki zwierzęce Jana Gawińskiego w perspektywie ekokrytyki, „Zoophilologica. Polish Journal of Animal Studies” 2023.
- Wacław Potocki, Syloret, Sandomierz 1874, dostępny w Internecie: http: //www.dbc.wroc.pl
- Wacław Potocki, Syloret, w: tegoż, Dzieła (Transakcja wojny chocimskiej i inne utwory z lat 1669–1680), oprac. L. Kukulski, t. 1, Warszawa 1987, s. 127–204.
- Elżbieta A. Jurkowska, O „Sylorecie” Wacława Potockiego. Studia i szkice, Białystok 2016.

W cyklu 2024:

- Homer, Odyseja, przekł. Jan Parandowski, przekł. z grec. Jan Parandowski, Warszawa 1981.
- Margaret Atwood, Penelopiada, przekł. Magdalena Konikowska, Kraków 2005.
- Zofia Abramowiczówna, Wstęp, w: Homer, Odyseja, Wrocław 1981, s. III–LXXXIX.
- Aleksandra Budrewicz, Czy współczesna Penelopa tęskni? O wizerunkach Penelopy w literaturze wieku XX?, „Transfer. Reception Studies” 2022, nr 7, s. 223–239.
- Pieśń o Rolandzie, przekł. Tadeusz Żeleński (Boy), Warszawa 1975, s. 7−129.
- Maria Ossowska, Rycerz w średniowieczu, w: tejże, Ethos rycerski i jego odmiany, Warszawa 2000, s. 68−94.
- Zdzisław Najder, Roland – Rogi spod Roncesvaux, w: tegoż, Etos rycerski, Warszawa 2016, s. 9−16.
- Historia o szlachetnej a pięknej Meluzynie, Warszawa 2015. (ewentualnie: Piękna Meluzyna. Cudowna historia o morskiej pannie i jej walecznym potomstwie, w: Piękne historie o niezłomnym rycerzu Zygfrydzie, pannie morskiej Meluzynie, królewnie Magielonie i świętej Genowefie. Antologia jarmarcznego romansu rycerskiego, Wrocław 1992, s. 43−75).
- Gustaw Morcinek, Żałosna historia o Meluzynie, w: tegoż, Przedziwna historia o zbójniku Ondraszku, Warszawa 1988, s. 5−23.
- Roman Krzywy, Wstęp, w: Historia o szlachetnej a pięknej Meluzynie, Warszawa 2015, s. 5−33.
- Jacques Le Goff, Meluzyna, w: tegoż, Niezwykli bohaterowie i cudowne budowle średniowiecza, przekł. Katarzyna Marczewska, Warszawa 2011, s. 153−165.
- Tadeusz Żabski, Romans rycerski XIX w., „Zagadnienia Rodzajów Literackich” 1990 t. 33, z. 2 (66), s. 5−25.
- Iwona Rzepnikowska, Piękna (nie)obecna, czyli Meluzyna w polskim folklorze bajkowym, „Roczniki Humanistyczne” 2020, t. 68, z. 7, s. 7-20.
- Klemens Janicki, Elegia VII (O sobie samym do potomności), dostępny w Internecie: http://www.staropolska.pl/
- Roman Krzywy, Renesansowe poematy autobiograficzne Klemensa Janicjusza i Macieja Stryjkowskiego wobec wzorca owidiańskiego (Tristia IV10), w: Owidiusz. Twórczość. Recepcja. Legenda, red. Barbara Milewska-Waźbińska przy współudz. Juliusza Domańskiego, Warszawa 2006, s. 217−239.
- Zygmunt Kubiak, Medytacje Klemensa Janicjusza poety polsko-łacińskiego, w: tegoż, Medytacje Klemensa Janicjusza, Warszawa 1993, s. 5−25.
- Jan Kochanowski, Treny, Wrocław 2009.
- Janusz Pelc, Wstęp, w: Jan Kochanowski, dz. cyt., s. V−CXXIV.
- Władysław Broniewski, Anka, w: Wiersze i poematy, Warszawa 1981 (lub Łódź 1987).
- Tadeusz Różewicz, Matka odchodzi, Wrocław 2000.
- Anna Spólna, Nowe „Treny”? Polska poezja żałobna po drugiej wojnie światowej a tradycja literacka, Kraków 2007.
- Jan Kochanowski, Odprawa posłów greckich, oryginał i transkrypcja, transkrypcja na współczesną polszczyznę Antoni Libera, Warszawa 2023.
- Paweł Stępień, Wprowadzenie, w: Jan Kochanowski, Odprawa posłów greckich, oryginał i transkrypcja. Transkrypcja na współczesną polszczyznę Antoni Libera, Warszawa 2023.
- Janusz Pelc, Narodziny nowożytnej tragedii polskiej, w: tegoż, Jan Kochanowski – szczyt renesansu w literaturze polskiej, Warszawa 1987, s. 313−339.
- Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią, tłumaczenie z polskiego na polski Wojciech Szelachowski, Białystok 2022.
- Paweł Próchniak, Przepisywanie kanonu. Zagadnienia modernizacji języka literatury dawnej. Rèsumè, dostępny w Internecie: https://teatrnn.pl/przepisywanie/resume/
- Giovanni Boccaccio, Dekameron (tu: Prolog, Spowiedź Ciappelletta, Trzy pierścienie, Ghismonda i Guiscardo, Miłostki Archanioła Gabriela, Sokół, Brat Cipolla, Zaczarowana gruszka, Sędzia bez spodni, Król rycerz, Gryzelda), przeł. Edward Boyé, t. 1, Warszawa 1956 (i nast. wyd.)
- Krzysztof Żaboklicki, Giovanni Boccaccio, w: Dzieje literatur europejskich, red. Władysław Floryan, t. 1, Warszawa 1977, s. 407−413.
- Anna Gallewicz, Miłość i strach w „Dekameronie” Giovanniego Boccaccia, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Romanica” 2022, nr 17, s. 79−89.
- William Shakespeare, Sen nocy letniej, przekł. S. Barańczak, Warszawa 1990 (lub inny przekł.)
- Mroczkowski, Wstęp, w: William Shakespeare, Sen nocy letniej, przekł. Władysław Tarnowski, Wrocław 1978, s. III−CI.
- Henryk Zbierski, Późny renesans i barok, w: Dzieje literatur..., dz. cyt., t. 2 (tu: Znaczenie panowania Elżbiety I dla literatury, Najważniejsze zjawiska życia teatralnego lat 1500−1642, Przełom w teatrze elżbietańskim, William Shakespeare), Kraków 2002, s. 9−25.
- Jan Kott, Tytania i głowa osła, w: tegoż, Szekspir współczesny, Kraków 1990.
- Włodzimierz Próchnicki, Sny nocy letniej, w: Szekspir wśród znaków kultury polskiej, red. Ewa Łubieniewska, Krystyna Latawiec, Jerzy Waligóra, Kraków 2012, s. 79−102.
- Michał Jurkowski, Historie świeże i niezwyczajne, wyd. Mariusz Kazańczuk, Warszawa 2004.
- Mariusz Kazańczuk, Wprowadzenie do lektury, w: Michał Jurkowski, dz. cyt., s. 5−19.
- Krwawy amfiteatr. Antologia francuskich historii tragicznych epoki renesansu i baroku (tu: Antoine de Nervèze Historia tragiczna panny,
Co lat siedemnaście albo osiemnaście mając, stracona została w mieście Padwie w grudniu tego roku, François de Rosset Historia X O demonie, co w kształcie panny ukazał się porucznikowi straży miejskiej w Lyonie, o ich cielesnym obcowaniu i nieszczęśliwym końcu, jaki z tego wyniknął, Jean-Pierre Camus Kłamliwe zwierciadło), Kraków 2002.
- Barbara Marczuk, Wstęp, w: Krwawy amfiteatr. Antologia francuskich historii tragicznych epoki renesansu i baroku, Kraków 2002, s. 9−39.
- Daniel Naborowski, Poezje (tu: Krótkość żywota, Impreza), Kraków 2003.
- Zbigniew Morsztyn, Żywot sen i cień, w: Helikon sarmacki, wątki i tematy polskiej poezji barokowej, Wrocław 1989, s. 259.
- Zbigniew Morsztyn, Emblema 24, w: tegoż, Wybór wierszy, Kraków 1975.
- Wacław Potocki, Człowiek igrzysko Boże ‹Szachy›, dostępny w Internecie: https://literat.ug.edu.pl/potocki/0005.htm
- Danuta Künstler-Langner, Idea „vanitas”, jej tradycje, toposy w poezji polskiego baroku (tu: rozdz. IV), Toruń 1993
- Paulina Adamczyk, Pochwała marynowanego śledzia. Głosy o holenderskich martwych naturach, dostępny w Internecie:
https://niezlasztuka.net/o-sztuce/pochwala-marynowanego-sledzia-glosy-o-holenderskich-martwych- naturach/
- Jowita Jagla, O przemijaniu mówiąc szeptem. Kilka słów o „roślinnej” ikonografii wanitatywnej, dostępny w Internecie:
https://niezlasztuka.net/o-sztuce/vanitas-kilka-slow-o-roslinnej-ikonografii-wanitatywnej/
- Jacek Dehnel, Fotoplastikon, Warszawa 2009.
- Adam Regiewicz, Barokowe koncepty w najnowszej prozie polskiej, „Świat i Słowo” 2023, nr 1, s. 223–238.
- Szymon Szymonowic, Nagrobki zbieranej drużyny, , w: tegoż, Sielanki i pozostałe wiersze polskie, Wrocław 2000.
- Jan Gawiński, Nagrobki różnym rozmaitego gatunku żyjącym, w: tegoż, Sielanki z gajem zielonym, Warszawa 2007.
- Andrzej Stasiuk, Suka, w: tegoż, Grochów. Wołowiec 2012.
- Dariusz Chemperek, Co mówią zwierzęta?: nagrobki zwierzęce w literaturze staropolskiej, w: Czytanie księgi zwierząt. Ciekawość, wyobraźnia, wiedza, wiara, red. Maria Chodyko, Aleksandra Jakóbczyk-Gola, Warszawa 2023, s. 123–152.
- Jacek Brzozowski, Krótka historia zwierząt, które także bywają śmiertelne, „Pamiętnik Literacki” 1979, nr 6, s. 171–185.
- Agata Knopik, Nagrobki zwierzęce Jana Gawińskiego w perspektywie ekokrytyki, „Zoophilologica. Polish Journal of Animal Studies” 2023.
- Wacław Potocki, Syloret, Sandomierz 1874, dostępny w Internecie: http: //www.dbc.wroc.pl
- Wacław Potocki, Syloret, w: tegoż, Dzieła (Transakcja wojny chocimskiej i inne utwory z lat 1669–1680), oprac. L. Kukulski, t. 1, Warszawa 1987, s. 127–204.
- Elżbieta A. Jurkowska, O „Sylorecie” Wacława Potockiego. Studia i szkice, Białystok 2016.

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 340-TP1-1KL1 w USOSweb