Dzieje wychowania przedszkolnego i edukacji wczesnoszkolnej 380-DN5-1JRM

Profil studiów: ogólnoakademicki
Poziom kształcenia: studia jednolite magisterskie
Forma studiów: niestacjonarne
Rodzaj przedmiotu: przedmiot obowiązkowy
Rok studiów /semestr: I rok studiów
Wymagania wstępne: brak
Liczba godzin zajęć dydaktycznych z podziałem na formy prowadzenia zajęć:
8 godz. wykładów,
14 godzin laboratoriów
Metody dydaktyczne: wykład, dyskusja, pokaz, praca z tekstem źródłowym, metoda projektu, problemowa
Punkty ECTS: 5
Bilans nakładu pracy studenta:
Udział w wykładach – 8 g.
Udział w laboratoriach- 14 g.
Udział w spotkaniach konsultacyjnych – 28g.
Przygotowanie do laboratoriów- 20
Przygotowanie do zaliczenia laboratoriów- 20 g.
Przygotowanie do egzaminu – 25 g.
Nakład pracy studenta związany z zajęciami:
wymagającymi bezpośredniego udziału nauczyciela – 60 godz.(2,5 ECTS)
niewymagającymi bezpośredniego udziału nauczyciela - 65 godz. (2,5 ECTS)

Założenia (opisowo)

Zdobycie wiedzy z zakresu dziejów myśli i doktryn pedagogicznych oraz ideałów wychowawczych; przemian zawodu nauczyciela, szkolnictwa i instytucji oraz środowisk wychowujących; kształtowania pedagogiki jako nauki; historycznych źródeł subdyscyplin pedagogicznych oraz roli i funkcji poszczególnych systemów oświatowych w życiu społeczeństwa w kontekście zmian społecznych, kulturowych i gospodarczych danej epoki historycznej. Nabycie świadomości kulturotwórczej roli tradycji wychowawczej stanowiącej dla przyszłego pedagoga źródło inspiracji zawodowej oraz refleksji nad współczesną teorią i praktyką pedagogiczną.

Koordynatorzy przedmiotu

Agata Samsel

Rodzaj przedmiotu

obowiązkowe

Tryb prowadzenia przedmiotu

w sali

Efekty kształcenia

EFEKTY OGÓLNE UCZENIA SIĘ W ZAKRESIE:

- WIEDZY – Student zna i rozumie:
O.W2. klasyczne i współczesne teorie rozwoju człowieka, wychowania, uczenia się i nauczania lub kształcenia oraz ich wartości aplikacyjne, a także potrafi je krytycznie oceniać i twórczo z nich korzystać.

Efekty szczegółowe:
A.1.W1. kulturowe, antropologiczne, aksjologiczne i socjologiczne opisy współczesności: funkcje edukacji w życiu społeczeństw i egzystencji jednostek, typy i rolę ideologii w życiu społecznym, ulokowanie społeczne, blokady i możliwości rozwojowe różnych grup społecznych oraz elementy socjologii edukacji.
Sposoby weryfikacji:
Wykład: pisemne i ustne zaliczenie na ocenę
Ćwiczenia: kolokwium pisemne, praca pisemna, test wielokrotnego wyboru, projekt, esej, prezentacja multimedialna, wypowiedź ustna
A.1.W2. procesy wychowania i kształcenia (wybrane ujęcia teoretyczne): ontologiczne, aksjologiczne i antropologiczne podstawy wychowania, istotę wychowania, zagadnienia wychowania jako spotkania w dialogu, wychowania do odpowiedzialnej wolności oraz społeczeństwa wielokulturowego, typy relacji międzyludzkich oraz procesy rządzące tymi relacjami, główne środowiska wychowawcze, a także podstawy dialogu międzykulturowego.
Sposoby weryfikacji:
Wykład: pisemne i ustne zaliczenie na ocenę
Ćwiczenia: kolokwium pisemne, praca pisemna, test wielokrotnego wyboru, projekt, esej, prezentacja multimedialna, wypowiedź ustna
- UMIEJĘTNOŚCI – Student potrafi:
O.U7. rozwijać kompetencje kluczowe dzieci lub uczniów, w szczególności kreatywność, krytyczną refleksję i umiejętność samodzielnego oraz zespołowego rozwiązywania problemów.

Efekty szczegółowe:
A.1.U1. wykorzystać posiadaną wiedzę teoretyczną w sposób refleksyjny i krytyczny, poprawnie konstruować rozbudowane ustne i pisemne wypowiedzi dotyczące różnych zagadnień pedagogicznych.
Sposoby weryfikacji:
Wykład: wypowiedź ustna, samoocena, obserwacja studenta, udział w dyskusji
Ćwiczenia: kolokwium pisemne, zaliczenie w formie testu, praca pisemna, test wielokrotnego wyboru, projekt, esej, prezentacja multimedialna, wypowiedź ustna, samoocena, obserwacja studenta, udział w dyskusji, aktywność podczas zajęć, wypowiedź podczas zajęć
A.1.U2. interpretować działalność nauczycieli w kontekstach jej prowadzenia z wykorzystaniem posiadanej wiedzy w zakresie pedagogiki i psychologii, charakteryzować swoistość działania pedagogicznego, a także prezentować własne pomysły, wątpliwości i sugestie poparte rozbudowaną argumentacją teoretyczną.
Sposoby weryfikacji:
Wykład: wypowiedź ustna, samoocena, obserwacja studenta, udział w dyskusji
Ćwiczenia: kolokwium pisemne, zaliczenie w formie testu, praca pisemna, test wielokrotnego wyboru, projekt, esej, prezentacja multimedialna, wypowiedź ustna, samoocena, obserwacja studenta, udział w dyskusji, aktywność podczas zajęć, wypowiedź podczas zajęć
- KOMPETENCJI SPOŁECZNYCH – Student jest gotów do:
O.K2. formowania właściwych zachowań i postaw dzieci lub uczniów, w tym wobec kultury i sztuki;
O.K3. budowania relacji opartej na wzajemnym zaufaniu między wszystkimi podmiotami procesu wychowania i kształcenia, w tym rodzicami lub opiekunami dziecka lub ucznia, oraz włączania ich w działania sprzyjające efektywności edukacyjnej.
Efekty szczegółowe:
A.1.K1. doceniania znaczenia pedagogiki dla rozwoju osoby i prawidłowych więzi w środowiskach społecznych.
Sposoby weryfikacji:
Wykład: udział w dyskusji, obserwacja studenta
Ćwiczenia: projekt, wypowiedź ustna, samoocena, obserwacja studenta w trakcie wykonywanych działań
A.1.K2. nabywania wiedzy z zakresu pedagogiki i budowania warsztatu pracy nauczyciela dziecka w wieku przedszkolnym i ucznia w młodszym wieku szkolnym.
Sposoby weryfikacji:
Wykład: samoocena studenta
Ćwiczenia: projekt, wypowiedź ustna, samoocena, obserwacja studenta w trakcie wykonywania działań

samoocena studenta.
Ćwiczenia: projekt, wypowiedź ustna, samoocena, obserwacja studenta w trakcie wykonywanych działań

Kryteria oceniania

Wykład: pisemne i ustne zaliczenie na ocenę
Ćwiczenia: zaliczenie pisemne, zaliczenie ustne na ocenę, projekt na ocenę, aktywność podczas zajęć

Literatura

W cyklu 2025:

1. Bobrowska - Nowak W., Historia wychowania przedszkolnego, WSiP, Warszawa 1978.
2. Jakubiak K., Początki polskiej pedagogiki przedszkolnej, „Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce”, 2015 nr 4(38), s. 109–118.
3. Kot S. (red.), Historia wychowania, Wydawnictwo ,,Żak”, Warszawa 1994, t. I i II.
4. Kryńska E. J., Ideały wychowawcze i wzory osobowe narodu polskiego w XIX i XX wieku, t. I, II, Białystok 2006.
5. Kryńska E. J., Kalisz Ł., Suplicka A. (red.), Dziecko w historii - między godnością a zniewoleniem. Godność jako fundament praw człowieka, Białystok 2021, t. I i II.
6. Kurdybacha Ł. (red.), Historia wychowania, Wydawnictwo PWN, Warszawa 1965, t. I i II.
7. Litak S, Draus J, Terlecki R., Historia wychowania, t. 1, 2, WAM, Kraków 2004.
8. Loyola-Opiela M., Z dziejów kształtowania idei wychowania przedszkolnego na ziemiach polskich, w: Acta Universitatis Nicolai Copernici. Nauki Humanistyczno-Społeczne. Pedagogika. Z. 29 (2013), s. 67-86.
9. Ostrach Z., Rozwój praktyki przedszkolnej w ujęciu historycznym, w: Z. Ostrach (red.), Praca przedszkola: wybrane zagadnienia teoretyczne, praktyczne i organizacyjne, Kraków 2016, s. 9–31.
10. Samsel A., Kierunki i formy pomocy dziecku w II Rzeczypospolitej w: E. J. Kryńska, A. Suplicka, U. Wróblewska (red.), Dziecko w historii - w kręgu kultury chrześcijańskiej, Białystok 2017, s. 411-432.
11.Samsel A., Podręczniki szkolne w latach międzywojennych jako narzędzie kształtowania postaw młodego pokolenia Polaków, w: K. Domańska, B. Iwańska-Cieślik (red.), Książka i prasa w kulturze, Bydgoszcz 2013, s. 152-168.
12. Samsel A., Wychowanie patriotyczne w przedszkolach II Rzeczypospolitej w: E.J. Kryńska, Ł. Kalisz, A. Konopacki (red.), Kobieta a patriotyzm: konteksty historyczno-pedagogiczne XVI- XX wieku, Białystok 2012, s. 125-137.
13. Samsel A., Wychowanie przedszkolne w latach 1918-1939, cz. 1, „Wychowanie w Przedszkolu” 2003, nr 8, s. 463-466.
14. Samsel A., Wychowanie przedszkolne w latach 1918-1939, cz. 2, „Wychowanie w Przedszkolu” 2003, nr 9, s. 518-522.
15. Suplicka A., Aktywność społeczno-oświatowa Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet na rzecz dzieci w wieku przedszkolnym na przykładzie międzywojennego województwa białostockiego „Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych”, 1 (16) 2024, s. 61-84.
16. Suplicka A., W trosce o zdrowie dzieci - organizacja „szkół na wolnym powietrzu. W: R. Ślęczka, A. Włoch, J. Wojniak (red.), Szkoła polska od XVIII do XXI wieku. Kraków 2019.
17. Wróbel M., Wychowanie przedszkolne w Polsce w latach 1918-1939, Warszawa 1967.

W cyklu 2026:

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 380-DN5-1JRM w USOSweb