Pedagogika ogólna 380-RS5-1POG

Celem przedmiotu jest:
zapoznanie studenta ze specyfiką nauki, wiedzy naukowej i poznania naukowego na tle innych form ludzkiego doświadczenia;
zapoznanie studenta z miejscem pedagogiki wśród nauk społecznych i humanistycznych oraz jej interdyscyplinarnym charakterem;
zapoznanie studenta z subdyscyplinami pedagogiki, ich przedmiotem i zakresem;
zapoznanie studenta z paradygmatami pedagogicznymi oraz ich znaczeniem dla ujmowania rzeczywistości wychowawczej i edukacyjnej;
zapoznanie studenta z przedmiotem badań i systemem pojęciowym współczesnej polskiej pedagogiki;
zapoznanie studenta ze związkami pedagogiki z innymi dyscyplinami naukowymi oraz rolą nauk pomocniczych;
zapoznanie studenta z głównymi teoriami, nurtami i kierunkami pedagogicznymi oraz ich znaczeniem dla rozwoju myśli pedagogicznej;
zapoznanie studenta z normatywnymi, personalistycznymi i społecznymi kontekstami wychowania i edukacji;
zapoznanie studenta z założeniami pedagogiki autorytarnej i nieautorytarnej oraz ich konsekwencjami dla praktyki wychowawczej;
zapoznanie studenta z problematyką emancypacji i krytyczności w naukach o wychowaniu;
zapoznanie studenta z założeniami, źródłami i miejscem antypedagogiki w refleksji nad wychowaniem i edukacją.

Założenia (opisowo)

Cele przedmiotu: • doprowadzenie studentów do poprawnego posługiwania się kategoriami pojęciowymi współczesnych nauk społecznych; • zapoznanie ze złożonością i zmiennością relacji między teorią i praktyką edukacyjną zorientowanych na konieczność podejmowania innowacji pedagogicznych • nabycie umiejętności budowania „mapy” pojęciowej dla wybranych orientacji w pedagogice i pedagogii; • nabycie umiejętności poprawnego formułowania problemów oraz tworzenia dyrektyw i projektów zorientowanych na szacunek i godność dla każdego człowieka, które mogłyby być egzemplifikowane w przyszłych działaniach praktycznych (edukacyjnych) absolwentów; • kształtowanie umiejętności formułowania problemów badawczych osadzonych w kontekście filozoficznym, teoretycznym i historycznym. Treści przedmiotu: • • Pedagogika jako nauka. • Przedmiot badań i system pojęciowy współczesnej polskiej pedagogiki. Wychowanie – pojęcie, znaczenia, dylematy. • Związek teorii pedagogicznej z praktyką edukacyjną. • Znaczenie pedagogiki dla rozwoju osoby i prawidłowych więzi w środowiskach społecznych. • Klasyfikacje nauk pedagogicznych. • Pogranicza pedagogiki i nauk pomocniczych. • Krytyczna analiza wiedzy teoretycznej z zakresu pedagogiki. • Zmiany relacji między teorią a praktyką edukacyjną w kontekście ewolucji tożsamości pedagogiki. • Pedagogika na mapie paradygmatów i teorii. • Język pedagogiki – próba budowania systemu kategorialnego różnych odmian pedagogiki współczesnej w kontekście mapy pojęciowej pedagogiki tradycyjnej. • Krytyczna analiza teorii wychowania i kształcenia oraz ich wartości aplikacyjnych.

Koordynatorzy przedmiotu

Katarzyna Szorc

Rodzaj przedmiotu

Ogólnie:

kierunkowe
obowiązkowe

W cyklu 2026:

obowiązkowe

Tryb prowadzenia przedmiotu

w sali

Efekty kształcenia

Student zna i rozumie:
K_W03 zna i rozumie źródła i miejsce pedagogiki specjalnej w nauce oraz jej przedmiotowe i metodologiczne powiązania z dziedzinami nauk społecznych,
humanistycznych oraz medycznych i nauk o zdrowiu
B.2.W1. pedagogikę jako dyscyplinę naukową: umiejscowienie pedagogiki wśród dziedzin nauk społecznych i humanistycznych, zakresy pedagogiki, paradygmaty pedagogiczne, podstawowe pojęcia pedagogiczne, w tym wychowania, kształcenia, edukacji i samowychowania;
B.2.W2. podstawowe teorie pedagogiczne, w tym nurty i kierunki, oraz konteksty normatywne, personalistyczne i społeczne w pedagogice; zagadnienia pedagogiki autorytarnej i nieautorytarnej, emancypacji i krytyczności w naukach o wychowaniu oraz antypedagogiki;
B.2.W3. uwarunkowania edukacji, miejsca powstawania relacji edukacyjnych, kultury, ideologii, zagadnienie ekonomii w kontekście edukacji, zmiany i wyzwania edukacyjne XXI wieku;

Student potrafi:
K_U01 wykorzystywać i integrować wiedzę z zakresu pedagogiki specjalnej oraz powiązanych z nią dyscyplin naukowych w celu analizy problemów rehabilitacyjnych, edukacyjnych, terapeutycznych i resocjalizacyjnych
B.2.U2. rozpoznawać i identyfikować style i nurty wychowania w praktyce edukacyjnej i w działaniach opiekuńczo-wychowawczych;
K_U02 rozpoznawać i interpretować zjawiska społeczne, ukazując ich powiązania z różnymi zakresami pedagogiki specjalnej, dziedzinami nauk społecznych, humanistycznych oraz medycznych i nauk o zdrowiu
B.2.U7. nawiązywać współpracę z nauczycielami oraz ze środowiskiem pozaszkolnym.

Student jest gotów do:
K_K08 doceniania tradycji i dorobku badań naukowych w zakresie pedagogiki specjalnej oraz ich kontynuacji i poszerzania o nowe obszary i procedury badawcze
B.2.K3. samodzielnego pogłębiania wiedzy pedagogicznej;

Kryteria oceniania

Metody nauczania: wykład, dyskusja, pokaz, praca z tekstem, gry dydaktyczne, metody ewaluacyjne.

Formy zaliczenia przedmiotu: zaliczenia cząstkowe ćwiczeń (kolokwium), ocena aktywności studenta na ćwiczeniach, pisemne prace zespołowe na ćwiczeniach, samoocena studentów, zaliczenie ćwiczeń na ocenę, egzamin.
51% punktów uzyskanych przez studenta z zaliczenia ćwiczeń i wykładu jest niezbędne do uzyskania oceny pozytywnej.
50% nieobecności nieusprawiedliwionych podczas wykładów kwalifikuje do niezaliczenia przedmiotu.

Literatura

Literatura podstawowa:
• Hejnicka - Bezwińska T., Pedagogika ogólna, Warszawa 2008
• Dudzikowa, M., Czerepaniak – Walczak, M. (red.). (2007). Wychowanie. Pojęcia – procesy – konteksty. Gdańsk: GWP.
• Hejnicka - Bezwińska T. (2015). Pedagogika. Podręcznik dla pierwszego stopnia kształcenia na poziomie wyższym. Warszawa: Wyd. Difin.
• Hejnicka-Bezwińska T. (2017). Praktyka edukacyjna w warunkach zmiany kulturowej. Warszawa: PWN.
• Benner D., Pedagogika ogólna, tłum. D. Stępkowski, Warszawa 2015.
• Kowalczuk – Walędziak, M., Korzeniecka – Bondar, A., Bocheńska – Włostowska, K. (red.). (2014). Twórcze wiązanie teorii i praktyki pedagogicznej. Możliwości, wyzwania, inspiracje. Kraków: „Impuls”.
• Palka, S. (red.). (2004). Pogranicza pedagogiki i nauk pomocniczych. Kraków: Wyd. Uniwersytetu Jagiellońskiego.
• Kunowski S. Podstawy współczesnej pedagogiki. Warszawa 1997.
• Schulz R. Szkice z pedagogiki ogólnej, Toruń 2016.
• Rutkowiak J., Wielość języków pedagogiki a problem jej tożsamości, [W:]Wprowadzenie do pedagogiki. T. Jaworska, R. Leppert (red.), Kraków 1996 LUB [W:] Ewolucja tożsamości pedagogiki, H. Kwiatkowska (red.), Warszawa 1994.
• Pedagogika. T.1 i 2, Z. Kwieciński, B. Śliwerski (red.), Warszawa 2003 (i późniejsze).
• Pedagogika. Z. Kwieciński, B. Śliwerski (red.), Warszawa 2019
• Kwiatkowska H., Pedeutologia, Warszawa 2008.
• Gutek G. L., Filozoficzne i ideologiczne podstawy edukacji. Gdańsk 2003.
• Śliwerski B., Pedagogika ogólna, Podstawowe prawidłowości, Kraków 2012.
• Szkudlarek T., Śliwerski B., Wyzwania pedagogiki krytycznej i antypedagogiki. Kraków 2000.
• Illich I.: Społeczeństwo bez szkoły, Warszawa 1986, (ważna przedmowa B. Suchodolskiego).
• Kontestacje pedagogiczne, Śliwerski B. ( red.), Kraków 1995.
• Wróbel, A. (2018). Język współczesnej pedagogiki w perspektywie komparatystyki myśli pedagogicznej. wybrane przykłady zmian leksykalnych. Forum Pedagogiczne, 1, s.93-103. DOI: 10.21697/fp.2018.1.07
Literatura uzupełniająca
• Prokopiuk W.: Wyznaczniki nowego sensu samokształcenia nauczycieli, W: Rozwój nauczyciela w okresie transformacji, Prokopiuk W. ( red. ), Białystok 1998.
• T. Szkudlarek. Pedagogie amerykańskiego postmodernizmu: edukacja wobec kulturowego przełomu. W: Spory o edukację… L. Witkowski, Z. Kwieciński (red.)Warszawa 1993.
• Rozwój pedagogiki ogólnej. Bogaj A. (red.). Warszawa - Kielce 2001.
• Blusz K.: Edukacja i wyzwolenie. Kraków 1992.
• Schoenebeck H.: Antypedagogika. Być i wspierać zamiast wychowywać, Warszawa 1994.
• Ewolucja „ogólności” w dyskursach pedagogicznych. T. Hejnicka-Bezwińska (red.), Bydgoszcz 2005.
• Hejnicka-Bezwińska T., O zmianach w edukacji. Konteksty, zagrożenia i możliwości. Bydgoszcz 2000.
• Pedagogika ogólna a teoria i praktyka dydaktyczna. M. Myszkowska-Litwa (red.), Kraków 2011.
• Pedagogika ogólna. Dyskursy o statusie naukowym i dydaktycznym. T. Hejnicka-Bezwińska (red.), Bydgoszcz 2011.

W cyklu 2025:

Literatura podstawowa:
• Hejnicka - Bezwińska T., Pedagogika ogólna, Warszawa 2008
• Benner D., Pedagogika ogólna, tłum. D. Stępkowski, Warszawa 2015.
• Schulz R. Szkice z pedagogiki ogólnej, Toruń 2016.
• Rutkowiak J., Wielość języków pedagogiki a problem jej tożsamości, [W:]Wprowadzenie do pedagogiki. T. Jaworska, R. Leppert (red.), Kraków 1996 LUB [W:] Ewolucja tożsamości pedagogiki, H. Kwiatkowska (red.), Warszawa 1994.
• Pedagogika. T.1 i 2, Z. Kwieciński, B. Śliwerski (red.), Warszawa 2003.
• Pedagogika. Z. Kwieciński, B. Śliwerski (red.), Warszawa 2019.
• Kwiatkowska H., Pedeutologia, Warszawa 2008.
• Gutek G. L., Filozoficzne i ideologiczne podstawy edukacji. Gdańsk 2003.
• Śliwerski B., Pedagogika ogólna, Podstawowe prawidłowości, Kraków 2012.
• Szkudlarek T., Śliwerski B., Wyzwania pedagogiki krytycznej i antypedagogiki. Kraków 2000.
• Illich I.: Społeczeństwo bez szkoły, Warszawa 1986, (ważna przedmowa B. Suchodolskiego).
• Suchodolski B., Wojnar I.: Humanizm i edukacja humanistyczna, Warszawa 1988, ( wstęp i artykuł z zakończenia: Leśnodorskiego B., Wołoszyna S., Lament C. ).
• Kontestacje pedagogiczne, Śliwerski B. ( red.), Kraków 1995.
• Prokopiuk W.: Samokształcenie nauczycieli w kontekście humanistycznego paradygmatu rozwoju człowieka, Białystok 1998

Literatura uzupełniająca
• Prokopiuk W.: Wyznaczniki nowego sensu samokształcenia nauczycieli, W: Rozwój nauczyciela w okresie transformacji, Prokopiuk W. ( red. ), Białystok 1998.
• T. Szkudlarek. Pedagogie amerykańskiego postmodernizmu: edukacja wobec kulturowego przełomu. W: Spory o edukację… L. Witkowski, Z. Kwieciński (red.)Warszawa 1993.
• Rozwój pedagogiki ogólnej. Bogaj A. (red.). Warszawa - Kielce 2001.
• Blusz K.: Edukacja i wyzwolenie. Kraków 1992.
• Schoenebeck H.: Antypedagogika. Być i wspierać zamiast wychowywać, Warszawa 1994.
• Ewolucja „ogólności” w dyskursach pedagogicznych. T. Hejnicka-Bezwińska (red.), Bydgoszcz 2005.
• Hejnicka-Bezwińska T., O zmianach w edukacji. Konteksty, zagrożenia i możliwości. Bydgoszcz 2000.
• Pedagogika ogólna a teoria i praktyka dydaktyczna. M. Myszkowska-Litwa (red.), Kraków 2011.
• Pedagogika ogólna. Dyskursy o statusie naukowym i dydaktycznym. T. Hejnicka-Bezwińska (red.), Bydgoszcz 2011.

W cyklu 2026:

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 380-RS5-1POG w USOSweb