Instytucjonalne i środowiskowe formy wsparcia dorosłych osób z niepełnosprawnością 380-RS5-2JPW

Zajęcia realizowane są w formie ćwiczeń i stanowią element przygotowania studentów kierunku pedagogika specjalna do pracy z dorosłymi osobami z niepełnosprawnością w systemie wsparcia instytucjonalnego i środowiskowego. Ich celem jest pogłębienie wiedzy dotyczącej funkcjonowania form wsparcia oraz rozwijanie umiejętności analizy i oceny praktyki pomocowej z perspektywy pedagogiki specjalnej.

W toku zajęć omawiane są zagadnienia związane z dorosłością osób z niepełnosprawnością - ich potrzebami, wyzwaniami oraz barierami społecznymi. Studenci zapoznają się z systemem wsparcia funkcjonującym w Polsce - w tym z podstawami prawnymi działalności instytucji pomocy społecznej i usług społecznych. Szczególne miejsce zajmuje analiza instytucjonalnych form wsparcia - domów pomocy społecznej, środowiskowych domów samopomocy oraz warsztatów terapii zajęciowej - a także środowiskowych form pomocy, obejmujących m.in. asystencję osobistą, usługi opiekuńcze i mieszkalnictwo wspomagane.

Zajęcia uwzględniają rolę organizacji pozarządowych oraz społeczności lokalnej w tworzeniu sieci wsparcia dla dorosłych osób z niepełnosprawnością -- a także znaczenie współpracy interdyscyplinarnej. Omawiane są standardy pracy instytucji wsparcia oraz zasady etyki zawodowej pedagoga specjalnego.

Integralną częścią procesu kształcenia są wyjścia studyjne do instytucji wsparcia - umożliwiające bezpośrednią obserwację funkcjonowania placówek, analizę oferowanych form pomocy oraz zapoznanie się z rolą i zadaniami kadry. Doświadczenia z obserwacji terenowych stanowią podstawę do refleksji, krytycznej analizy praktyki instytucjonalnej oraz formułowania wniosków i rekomendacji odnoszonych do literatury przedmiotu.

Zajęcia prowadzone są z wykorzystaniem metod aktywizujących - pracy indywidualnej i zespołowej, analizy przypadków, dyskusji problemowej, obserwacji terenowej oraz refleksji pisemnej. Zaliczenie zajęć odbywa się na podstawie aktywnego uczestnictwa, udziału w wyjściach studyjnych oraz przygotowania pracy zaliczeniowej o charakterze refleksyjno-analitycznym. Zajęcia uwzględniają wymagania standardu kształcenia nauczyciela - pedagoga specjalnego (Dz.U. 2024).

Literatura podstawowa

Krajewski M., Instytucje pomocy społecznej w Polsce, 2016
Szatur-Jaworska B., Wprowadzenie do polityki społecznej i pracy socjalnej, 2010
Ostrowska A., Niepełnosprawność i procesy inkluzji społecznej, 2015
Pańczak A. (red.), System wsparcia osób z niepełnosprawnością w Polsce, 2018
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. 2024 poz. 1283 z późn. zm.)
Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych (Dz.U. 2019 poz. 1818)

Literatura podstawowa
- Gąciarz B., Rudnicki S., Usługi społeczne dla osób z niepełnosprawnościami. Diagnoza - kierunki rozwoju, IFiS PAN, Warszawa, 2020.
- Krause A. (red.), Pedagogika specjalna - współczesne wyzwania, Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków, 2019.
- Szluz B., Osoby z niepełnosprawnością w systemie pomocy społecznej, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów, 2020.

Literatura uzupełniająca
- Barnes C., Mercer G., Niepełnosprawność, Sic!, Warszawa, 2018.
- Kowalik S., Psychospołeczne podstawy rehabilitacji osób niepełnosprawnych, Scholar, Warszawa, 2017.
- Piotrowski P., Domy pomocy społecznej. Organizacja, funkcjonowanie, standardy, Difin, Warszawa, 2019.
- Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz.U. z 2023 r., poz. 1242 z późn. zm.).
- Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centra usług społecznych (Dz.U. 2019 poz. 1818 z późn. zm.).
- Głąbicka K., Grewiński M. (red.), Deinstytucjonalizacja usług społecznych, Wydawnictwo Difin, Warszawa, 2021.
- Konwencja ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami, ONZ, Nowy Jork, 2006.
- Woźniak Z., Integracja społeczna osób z niepełnosprawnością, Scholar, Warszawa, 2016.

Zajęcia mają charakter ćwiczeniowy i wymagają aktywnego udziału studentów. Wyjście studyjne do Domu Pomocy Społecznej i Środowiskowego Domu Samopomocy realizowane jest w ramach godzin dydaktycznych i stanowi integralną część procesu kształcenia. Przedmiot uwzględnia wymagania standardu kształcenia nauczyciela - pedagoga specjalnego (Dz.U. 2024).

Zajęcia mają charakter ćwiczeniowy i wymagają aktywnego udziału studentów. Wyjście studyjne do Domu Pomocy Społecznej i Środowiskowego Domu Samopomocy realizowane jest w ramach godzin dydaktycznych i stanowi integralną część procesu kształcenia. Przedmiot uwzględnia wymagania standardu kształcenia nauczyciela - pedagoga specjalnego (Dz.U. 2024).