Prowadzony w cyklach: 2024, 2025

Kod ISCED: 0110

Punkty ECTS: 5

Język: polski

Organizowany przez: Wydział Nauk o Edukacji (dla: Wydział Nauk o Edukacji - prz.stacjonarne)

Kierunki wychowania w pedagogice XX wieku 380-TS2-1KWP

Profil kształcenia: Ogólnoakademicki
Grupa zajęć: Moduł podstawowy
Forma studiów: stacjonarne
Kierunek: Twórcza resocjalizacja z arteterapią
Rok studiów: 1rok drugiego stopnia /semestr 2
Brak wymagań wstępnych

Liczba godzin zajęć dydaktycznych – 45 h
wykłady – 15 h
ćwiczenia – 30 h

Metody dydaktyczne: wykład, dyskusja, rozmowa, pogadanka, pokaz, praca z tekstem, gry wychowawcze.

Punkty ECTS – 5 p.

Bilans nakładu pracy studenta:
- udział w zajęciach: 45 godz.
- udział w konsultacjach: 18 godz.
- przygotowanie do zajęć: 40 godz.
- przygotowanie do zaliczenia: 23 godz.
Razem: 126 godzin, co odpowiada 5 p. ECTS

Nakład pracy studenta związany z zajęciami:
- wymagającymi bezpośredniego udziału nauczyciela – 63 h (2,5 p. ECTS)
- niewymagającymi bezpośredniego udziału – 63 h (2,5 p. ECTS)

W cyklu 2024:

Celem przedmiotu „Współczesne kierunki w pedagogice” jest zapoznanie studentów z głównymi nurtami i tendencjami rozwojowymi we współczesnej teorii i praktyce pedagogicznej. Przedmiot obejmuje analizę aktualnych problemów edukacyjnych w kontekście zmian społecznych, kulturowych, technologicznych i globalnych. Studenci poznają zarówno klasyczne, jak i najnowsze podejścia pedagogiczne, uwzględniając m.in. pedagogikę krytyczną, postmodernistyczną, konstruktywistyczną, feministyczną, międzykulturową oraz edukację inkluzyjną.
Zakres tematyczny przedmiotu obejmuje takie treści jak: Przegląd głównych nurtów w pedagogice XX i XXI wieku; Krytyczna i emancypacyjna; Postmodernizm w edukacji; Pedagogika konstruktywistyczna; Pedagogika międzykulturowa i globalna; Edukacja dla zrównoważonego rozwoju; Pedagogika feministyczna i genderowa; Inkluzyjność i edukacja specjalna; Wpływ technologii i cyfryzacji na procesy dydaktyczne; Kierunki rozwoju pedagogiki w świetle badań naukowych

W cyklu 2025:

Założenia (opisowo)

Założeniem i celem przedmiotu jest zapoznanie studentów z czynnikami determinującymi rozwój kierunków wychowania oraz z klasyfikacjami nurtów pedagogicznych w pedagogice XX wieku. Przedmiot ukazuje ewolucję myśli pedagogicznej od pedagogiki filozoficznej do empirycznej pedagogiki naukowej, ze szczególnym uwzględnieniem ruchu Nowego Wychowania i krytyki szkoły tradycyjnej (m.in. manifest Ellen Key Stulecie dziecka). Omawiane są główne nurty teoretyczne w polskiej pedagogice XX wieku oraz procesy dyferencjacji i integracji zachodzące w naukach o wychowaniu.

Koordynatorzy przedmiotu

W cyklu 2024:

Urszula Wróblewska

W cyklu 2025:

Agata Samsel

Rodzaj przedmiotu

obowiązkowe

Tryb prowadzenia przedmiotu

W cyklu 2024:

w sali

W cyklu 2025:

w sali

Ogólnie:

mieszany: w sali i zdalnie

Efekty kształcenia

KP7_WG1, KP7_WG3, KP7_WG8, KP7_UW1, KP7_UK3, KP7_KK3
WIEDZA, absolwent zna i rozumie:
- KP7_WG1 - terminologię pedagogiczną związaną z kierunkami i nurtami wychowania XX wieku, w tym pojęcia charakterystyczne dla pedagogiki filozoficznej i empirycznej, ruchu Nowego Wychowania oraz głównych nurtów teoretycznych pedagogiki polskiej i europejskiej; potrafi poprawnie posługiwać się tą terminologią w analizie zjawisk wychowawczych oraz odnosić ją do subdyscyplin pedagogiki, w szczególności pedagogiki resocjalizacyjnej,
- KP7_WG3 - ma pogłębioną i uporządkowaną wiedzę dotyczącą kierunków rozwoju pedagogiki XX wieku, ich klasyfikacji, założeń teoretycznych i przedstawicieli; rozumie historyczne, społeczne i kulturowe uwarunkowania powstawania poszczególnych nurtów wychowania, w tym znaczenie pedagogicznego przełomu związanego z ruchem Nowego Wychowania oraz krytyką szkoły tradycyjnej (m.in. manifest Ellen Key Stulecie dziecka).
KP7_WG8 - ma uporządkowaną wiedzę z zakresu teorii wychowania, uczenia się i nauczania, ujmowanych w perspektywie głównych nurtów pedagogicznych XX wieku; rozumie procesy dyferencjacji i integracji w naukach o wychowaniu oraz zależności między teorią pedagogiczną a praktyką edukacyjną w różnych kontekstach wychowawczych.

UMIEJĘTNOŚCI, absolwent potrafi:
- KP7_UW1- obserwować, wyszukiwać, selekcjonować i krytycznie analizować informacje dotyczące kierunków wychowania oraz zjawisk edukacyjnych XX wieku, korzystając z różnorodnych źródeł (tekstów klasycznych, opracowań naukowych, materiałów archiwalnych i baz elektronicznych) oraz nowoczesnych technologii informacyjno-komunikacyjnych; potrafi interpretować pozyskane dane z perspektywy problemów wychowania, kształcenia i funkcjonowania instytucji edukacyjnych,
- KP7_UK3 - prezentować własne stanowisko w odniesieniu do wybranych kierunków i nurtów pedagogicznych XX wieku, formułować pytania badawcze, wątpliwości i propozycje interpretacyjne oraz uzasadniać je rozbudowaną, logiczną argumentacją odwołującą się do różnych perspektyw teoretycznych i poglądów autorów; czyni to z poszanowaniem zasad etycznych, w tym zasad rzetelności naukowej i ochrony własności intelektualnej.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE, absolwent jest gotów do:
- KP7_KK3 - doceniania znaczenia dorobku pedagogiki XX wieku dla rozumienia rozwoju jednostki oraz kształtowania prawidłowych relacji i więzi społecznych w różnych środowiskach wychowawczych; wykazuje otwartość na pogłębianie wiedzy z zakresu kierunków wychowania, krytycznie odnosi się do tradycji i współczesnych interpretacji myśli pedagogicznej oraz świadomie buduje własny warsztat pracy pedagoga, w tym pedagoga resocjalizacyjnego, oparty na refleksji teoretycznej, odpowiedzialności społecznej i wrażliwości etycznej.

Kryteria oceniania

zaliczenie wykładów na ocenę
zaliczenie ćwiczeń na ocenę

Literatura

Literatura podstawowa:
L. Chmaj, Prądy i kierunki w pedagogice XX wieku, Warszawa 1963.
G. Gutek, Filozoficzne i ideologiczne podstawy edukacji, Gdańsk 2003.
E. Key, Stulecie dziecka, Warszawa 1928 (wznowienie 2005).
B. Matyjas, Z. Ratajek, E. Trafiałek, Orientacje i kierunki w pedagogice współczesnej. Zarys problematyki, Kielce 1997.
Myśliciele – o wychowaniu, red. Cz. Kupisiewicz, I. Wojnar, Warszawa 1996, t. 1; red. Cz. Kupisiewicz, Warszawa 2000, t. 2.
B. Nawroczyński, Współczesne prądy pedagogiczne, Warszawa 1947.
W. Okoń, Dziesięć szkół alternatywnych, Warszawa 1997.
Perspektywy i kierunki rozwoju pedagogiki, red. J. Gnitecki, S. Pałka, Kraków 1999.
B. Śliwerski, Współczesne teorie i nurty wychowania, Kraków 2005.
S. Wołoszyn, Nauki o wychowaniu w Polsce XX wieku. Próba syntetycznego zarysu na tle powszechnym, Kielce 1998.
Źródła do dziejów wychowania i myśli pedagogicznej, oprac. S. Wołoszyn, Kielce 1998, t. III, księga 1-2.

W cyklu 2024:

Literatura podstawowa:

- L. Chmaj, Prądy i kierunki w pedagogice XX wieku, Warszawa 1963.

- G. Gutek, Filozoficzne i ideologiczne podstawy edukacji, Gdańsk 2003.

- E. Key, Stulecie dziecka, Warszawa 1928 (wznowienie 2005).

- B. Matyjas, Z. Ratajek, E. Trafiałek, Orientacje i kierunki w pedagogice współczesnej. Zarys problematyki, Kielce 1997.

- Myśliciele – o wychowaniu, red. Cz. Kupisiewicz, I. Wojnar, Warszawa 1996, t. 1; red. Cz. Kupisiewicz, Warszawa 2000, t. 2.

- B. Nawroczyński, Współczesne prądy pedagogiczne, Warszawa 1947.

- W. Okoń, Dziesięć szkół alternatywnych, Warszawa 1997.

- Perspektywy i kierunki rozwoju pedagogiki, red. J. Gnitecki, S. Pałka, Kraków 1999.

- B. Śliwerski, Współczesne teorie i nurty wychowania, Kraków 2005.

- S. Wołoszyn, Nauki o wychowaniu w Polsce XX wieku. Próba syntetycznego zarysu na tle powszechnym, Kielce 1998.

- Źródła do dziejów wychowania i myśli pedagogicznej, oprac. S. Wołoszyn, Kielce 1998, t. III, księga 1-2.

Literatura uzupełniająca:

- R. Baden-Powell, Skauting dla chłopców. Wychowanie dobrego obywatela metodą puszczańską, Warszawa 1938.

- J. Draus, R. Terlecki, Historia wychowania, Wiek XIX i XX, Kraków 2005, t. 2.

- Eksperymenty pedagogiczne w Polsce w latach 1900-1939, oprac. W. Dzierzbicka, St. Dobrowolski, Wrocław 1963.

- Filozofia wychowania w praktyce pedagogicznej, red. A. Szudra-Barszcz, S. Sztobryn, Lublin 2012.

- S. Hessen, O sprzecznościach i jedności wychowania, Lwów 1939.

- Historia wychowania, red. Ł. Kurdybacha, Warszawa 1968, t. 2.

- E. J. Kryńska, S. W. Mauersberg, Indoktrynacja młodzieży szkolnej w Polsce w latach 1945-1956, Białystok 2003.

- K. Lutosławski, Skauting jako system wychowania moralnego, Warszawa 1913.

- St. Łempicki, Polskie tradycje wychowawcze, Warszawa 1936.

- Nauczyciel wobec problemów globalnego nastolatka, red. K. Stępień, B. Kiereś, Lublin 2012.

- G. Orwell, Rok 1984, Warszawa 1988.

- Pedagogika i edukacja wobec nadziei i zagrożeń współczesności, Materiały z III Ogólnopolskiego Zjazdu Oświatowego, red. J. Gnitecki, J. Rutkowiak, Warszawa 1999.

- S. Perel, Europa, Europa, Warszawa 1992.

- J. Sobczak, „Nowe wychowanie” w polskiej pedagogice okresu Drugiej Rzeczypospolitej (1918-1939), Bydgoszcz 1998.

- J. Sobczak, Recepcja idei „nowego wychowania” w polskiej pedagogice okresu między wojnami, Bydgoszcz 1978, cz. 1.

- K. Sośnicki, Rozwój pedagogiki zachodniej na przełomie XIX i XX wieku, Warszawa 1967.

- B. Suchodolski, Wychowanie mimo wszystko, Warszawa 1990.

- W. A. Suchomliński, Oddaję serce dzieciom, Warszawa 1978.

- J. Tarnowski, Jak wychowywać?, Warszawa 1993.

- ks. E. Walewander, O duszy nauczycielstwa – przed stu laty i dziś, Toruń 2012.

- L. Witkowski, Edukacja wobec sporów o (po)nowoczesność, Warszawa 1997.

- Wychowanie a polityka. Mity i stereotypy w polskiej myśli społecznej XX wieku, red. W. Wojdyła, Toruń 1999.