Dydaktyka fizyki I 390-FM2-1DFI

Profil studiów: ogólnoakademicki
Forma studiów: stacjonarne
Rodzaj przedmiotu: specjalizacyjny
Dziedzina i dyscyplina nauki:
Poziom kształcenia: studia drugiego stopnia
Rok studiów/semestr: 1. rok/1. semestr
Punkty ECTS: 4
Wymagania wstępne:

Bilans nakładu pracy studenta:
- udział w wykładach (30 godz.),
- udział w laboratoriach (45 godz.),
- udział w konsultacjach (10 godz.),
- praca własna studenta w domu (15 godz.),

Wskaźniki ilościowe:
- nakład pracy studenta związany z zajęciami wymagającymi bezpośredniego udziału nauczyciela - 3.0 ECTS;
- nakład pracy studenta związany z samodzielna pracą - 1.0 ECTS.

Zasady użycia sztucznej inteligencji (SI):
Podczas zajęć dozwolone jest korzystanie z systemów SI w zakresie:
1. Tłumaczenia maszynowego tekstów źródłowych z języków obcych.
2. Wyszukiwania i organizowania źródeł naukowych.
3. Tworzenia symulacji i modelowania omawianych na wykładzie zjawisk fizycznych.

W przypadku stwierdzenia naruszeń powyższych zasad, osoba kształcąca się może zostać pociągnięta do odpowiedzialności na podstawie odrębnych przepisów dyscyplinarnych.

Tematyka wykładu:
1. Cele nauczania fizyki:
- poznawcze,
- kształcące
- wychowawcze
2. Zasady i metody nauczania fizyki:
- zasada systematyczności
- zasada wiązania teorii z praktyką
- zasada poglądowości
- zasada świadomości i aktywności uczniów
- zasada stopniowania trudności
- zasada trwałości wyników nauczania
3. Eksperyment pokazowy:
- pojęcie i istota eksperymentu
- rodzaje eksperymentów
- technika i metodyka eksperymentu pokazowego
4. Eksperyment laboratoryjny
- rola i cele eksperymentu laboratoryjnego
- podział eksperymentów laboratoryjnych ze względu na treść ćwiczeń i formę organizacyjną
- eksperyment laboratoryjny jako typ lekcji powtórzeniowej
- kontrolny eksperyment laboratoryjny
- eksperyment laboratoryjny na zajęciach pozalekcyjnych
- metodyka prowadzenia zajęć laboratoryjnych
5. Szkolne zadania z fizyki
- testowe
- eksperymentalne
- graficzne
- inne rodzaje zadań
6. Nauczanie problemowe
7. Nauczanie programowane
8. Organizacja procesu nauczania
- formy zajęć lekcyjnych
- kontrola i ocena uczniów
- notatki ucznia
- podręcznik
- koło naukowe i zajęcia fakultatywne
- gabinet - pracownia
8. Konspekt

W cyklu 2024:

1. Dydaktyka jako nauka – przedmiot, metodologia, cele. Dydaktyka ogólna, dydaktyki szczegółowe, pedagogika, psychologia rozwojowa.
2. Dobór właściwej formy nauczania a realizacja szczegółowych celów przedmiotowych.
3. Organizacja procesu nauczania-uczenia się, aktywizacja ucznia (nauczanie pozaszkolne), praca badawcza uczniów, projekty
uczniowskie, konkursy i olimpiady – metodologie przygotowania.
4. Rozwój umysłowy ucznia a poznanie przez niego przyrody.
5. Zagadnienia metodyczne, uczenie uczniów pojęć, praw i teorii fizycznych.
6. Praktyka procesu nauczania fizyki, zadania w nauczaniu i ocena rozwoju ucznia.

Rodzaj przedmiotu

specjalizacyjne

Tryb prowadzenia przedmiotu

w sali

Założenia (opisowo)

Założeniem przedmiotu jest nabycie praktycznych umiejętności pracy z młodzieżą w zakresie nauczania przedmiotu fizyki w szkole podstawowej oraz warunki zapewniania wysokiej skuteczności i efektywności nauczania fizyki na poszczególnych etapach edukacji. Zakłada się, wyposażenie studentów w umiejętności analizy i modyfikacji programów nauczania, konstruowania planów wynikowych i metodycznych w zależności od założonych celów, przyjętej strategii kształcenia oraz zrozumienie przez studentów przebiegu procesu kształtowania pojęć i elementów wiedzy z fizyki. Założeniem przedmiotu jest wyposażenie studentów w umiejętności dokonywania dydaktycznego przetwarzania wiedzy z fizyki z poziomu uniwersyteckiego na poziom podstawowej i średniej, wykształcenie u studenta przekonania o istotnej roli szkolnego eksperymentu fizycznego jako źródła wiedzy oraz weryfikacji treści teoretycznych w nauczania fizyki oraz umiejętności wykorzystania na lekcjach fizyki technologii informacyjnej. Celem zajęć z tego przedmiotu jest również nabycie przekonania studenta o konieczności ustawicznego uczenia się i doskonalenia własnych umiejętności dydaktycznych z wykorzystaniem nowoczesnych środków i metod pozyskiwania, organizowania i przetwarzania informacji.

Koordynatorzy przedmiotu

Ryszard Gieniusz

Efekty kształcenia

W zakresie przygotowania do wykonywania zawodu nauczyciela. W zakresie wiedzy absolwent zna i rozumie:
1. D.1/E.1.W2. podstawę programową danego przedmiotu, cele kształcenia i treści nauczania przedmiotu lub prowadzonych zajęć na poszczególnych etapach edukacyjnych, przedmiot lub rodzaj zajęć w kontekście wcześniejszego i dalszego kształcenia, strukturę wiedzy w zakresie przedmiotu nauczania lub prowadzonych zajęć oraz kompetencje kluczowe i ich kształtowanie w ramach nauczania przedmiotu lub prowadzenia zajęć;
2. D.1/E.1.W4. kompetencje merytoryczne, dydaktyczne i wychowawcze nauczyciela, w tym potrzebę zawodowego rozwoju, także z wykorzystaniem technologii informacyjno-komunikacyjnej, oraz dostosowywania sposobu komunikowania się do poziomu rozwoju uczniów i stymulowania aktywności poznawczej uczniów, w tym kreowania sytuacji dydaktycznych; znaczenie autorytetu nauczyciela oraz zasady interakcji ucznia i nauczyciela w toku lekcji; moderowanie interakcji między uczniami; rolę nauczyciela jako popularyzatora wiedzy oraz znaczenie współpracy nauczyciela w procesie dydaktycznym z rodzicami lub opiekunami uczniów, pracownikami szkoły i środowiskiem pozaszkolnym;
3. D.1/E.1.W6. metodykę realizacji poszczególnych treści kształcenia w obrębie przedmiotu lub zajęć – rozwiązania merytoryczne i metodyczne, dobre praktyki, dostosowanie oddziaływań do potrzeb i możliwości uczniów lub grup uczniowskich o różnym potencjale i stylu uczenia się, typowe dla przedmiotu lub rodzaju zajęć błędy uczniowskie, ich rolę i sposoby wykorzystania w procesie dydaktycznym;
4. D.1/E.1.W12. diagnozę wstępną grupy uczniowskiej i każdego ucznia w kontekście nauczanego przedmiotu lub prowadzonych zajęć oraz sposoby wspomagania rozwoju poznawczego uczniów; potrzebę kształtowania pojęć, postaw, umiejętności praktycznych, w tym rozwiązywania problemów, i wykorzystywania wiedzy; metody i techniki skutecznego uczenia się; metody strukturyzacji wiedzy oraz konieczność powtarzania i utrwalania wiedzy i umiejętności;
5. D.1/E.1.W15. potrzebę kształtowania u ucznia pozytywnego stosunku do nauki, rozwijania ciekawości, aktywności i samodzielności poznawczej, logicznego i krytycznego myślenia, kształtowania motywacji do uczenia się danego przedmiotu i nawyków systematycznego uczenia się, korzystania z różnych źródeł wiedzy, w tym z Internetu, oraz przygotowania ucznia do uczenia się przez całe życie przez stymulowanie go do samodzielnej pracy.
W zakresie umiejętności absolwent potrafi:
1. D.1/E.1.U1. identyfikować typowe zadania szkolne z celami kształcenia, w szczególności z wymaganiami ogólnymi podstawy programowej, oraz z kompetencjami kluczowymi;
2. D.1/E.1.U5. kreować sytuacje dydaktyczne służące aktywności i rozwojowi zainteresowań uczniów oraz popularyzacji wiedzy;
3. D.1/E.1.U7. dobierać metody pracy klasy oraz środki dydaktyczne, w tym z zakresu technologii informacyjno-komunikacyjnej, aktywizujące uczniów i uwzględniające ich zróżnicowane potrzeby edukacyjne;
4. D.1/E.1.U8. merytorycznie, profesjonalnie i rzetelnie oceniać pracę uczniów wykonywaną w klasie i w domu;
5. D.1/E.1.U10. rozpoznać typowe dla nauczanego przedmiotu lub prowadzonych zajęć błędy uczniowskie i wykorzystać je w procesie dydaktycznym;
W zakresie kompetencji społecznych absolwent jest gotów do:
1. D.1/E.1.K2. popularyzowania wiedzy wśród uczniów i w środowisku szkolnym oraz
pozaszkolnym;
2. D.1/E.1.K5. kształtowania umiejętności współpracy uczniów, w tym grupowego rozwiązywania problemów;
3. D.1/E.1.K7. rozwijania u uczniów ciekawości, aktywności i samodzielności poznawczej oraz logicznego i krytycznego myślenia;
4. D.1/E.1.K8. kształtowania nawyku systematycznego uczenia się i korzystania z różnych źródeł wiedzy, w tym z Internetu;
5. D.1/E.1.K9. stymulowania uczniów do uczenia się przez całe życie przez samodzielną pracę.

Kryteria oceniania

Ustny egzamin, odpowiedz na trzy pytania z wcześniej podanego studentom zestawu.
Przy weryfikacji efektów uczenia się stosujemy następującą skale ocen ze średniej ocen procentowych pytań;
bardzo dobry 5 (100%- 91%
dobry plus - 4,5 (90% -81%)
dobry 4 - (80% - 71%)
dostateczny plus - 3,5 (70% - 61%)
dostateczny 3 - (60% -51%)
niedostateczny 2 (50% - 0%) "

Literatura

1. Zarys dydaktyki ogólnej, W. Okoń, Państw. Zakł. Wyd. Szkolnych, Warszawa 1965
2. Nauczanie fizyki – kurs podstawowy, Cz. Fotyma, Cz. Ścisłowski, Państw. Zakł. Wyd. Szkolnych, Warszawa , 1972
3. Zasady i metody nauczania fizyki – kurs podstawowy, red. M. Sawicki, Państw. Zakł. Wyd. Szkolnych, Warszawa 1973
4. Nauczanie fizyki. cz.I, II, III, IV, red. M. Sawicki, W.Sz.i P., Warszawa 1978
5. Problemowe nauczanie fizyki, D.Tokar, skrypt cz.1, Wyższa Szkoła Pedagogiczna im. Powstańców Śląskich, Opole 1983
6. Uczymy się nauczać, R. Arends, W.Sz.i P., Warszawa 1994
7. Jak uczyć fizyki w gimnazjum, M. Sawicki, Wyd. Naukowe Semper, Warszawa, 1999

W cyklu 2024:

1. Lewis J.I., Nauczanie fizyki, PWN, Warszawa, 1982
2. Sawicki M., Zasady i metody nauczania fizyki, kurs podst., PZWS, Warszawa, 1973
3. Sawicki M., Nauczanie fizyki, cz. I - IV, PWN, Warszawa, 1976
4. Sawicki M., Metodologiczne podstawy nauczania przyrodoznawstwa, Ossolineum, 1981
5. Sawicki M., Jak uczyć fizyki w gimnazjum, Semper, 1999.
Szydłowski H., Nauczanie fizyki a wiedza potoczna uczniów, WN UAM, Poznań, 1992
6. Rogers E.M., Fizyka dla dociekliwych, Cz. I-V, PWN, Warszawa, 1974
7. Wróblewski A.,Zakrzewski J., Wstęp do fizyki, PWN,Warszawa, 1976

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 390-FM2-1DFI w USOSweb