Metodologia nauki 390-FM2-2MNA

Profil studiów: ogólnoakademicki
Forma studiów: stacjonarne
Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy
Dziedzina i dyscyplina nauki: Dziedzina nauk ścisłych i przyrodniczych, Dyscyplina nauki fizyczne
Poziom kształcenia: studia drugiego stopnia
Rok studiów/semestr: 2. rok/4. semestr
Punkty ECTS: 2
Wymagania wstępne:
Bilans nakładu pracy studenta:
- udział w wykładach (15 godz.),
- udział w konwersatoriach (15 godz.),
- udział w konsultacjach (15 godz.),
- praca własna studenta w domu (0 godz.),

Wskaźniki ilościowe:
- nakład pracy studenta związany z zajęciami wymagającymi bezpośredniego udziału nauczyciela - 2.0 ECTS;
- nakład pracy studenta związany z samodzielna pracą - 0.0 ECTS.

Zasady użycia sztucznej inteligencji (SI):
Podczas zajęć dozwolone jest korzystanie z systemów SI w zakresie:
1. Tłumaczenia maszynowego tekstów źródłowych z języków obcych.
2. Wyszukiwania i organizowania źródeł naukowych.
3. Tworzenia symulacji i modelowania omawianych na wykładzie zjawisk fizycznych.

W przypadku stwierdzenia naruszeń powyższych zasad, osoba kształcąca się może zostać pociągnięta do odpowiedzialności na podstawie odrębnych przepisów dyscyplinarnych.

W cyklu 2024:

Tematy podejmowane na wykładach:

1) Prawa w naukach przyrodniczych:
a) Sądy syntetyczne i analityczne, sądy a priori, sądy a posteriori;
b) Prawa przyrody jako sądy.

2) Relacyjność praw przyrodniczych;
a) Prawa w naukach humanistycznych i społecznych;
b) Porównanie praw przyrody i praw nauki;
c) Cechy praw w naukach przyrodniczych.

3) Struktura wiedzy w oparciu o prawa w naukach przyrodniczych:
a) Sądy jednostkowe, sądy o istnieniu, sądy ogólne;
b) Teorie jako struktury praw nauki.

4) Funkcje praw w naukach przyrodniczych:
a) Opis faktów;
b) Tworzenie definicji;
c) Wyjaśnianie i przewidywanie.

5) Drogi prowadzące do odkrywania praw w naukach przyrodniczych:
a) Indukcja, indukcja enumeracyjna, indukcja eliminacyjna, redukcja;
b) Dedukcja, indukcja zupełna (matematyczna);
c) Metoda hipotetyczno-dedukcyjna, głębokie hipotezy;
d) Potwierdzanie (konfirmacja) hipotez, falsyfikacja hipotez, eksperyment krzyżowy;
e) Idealizacja, obiektywność i przybliżony charakter praw w naukach przyrodniczych, faktualizacja, konwencje a prawa w naukach przyrodniczych;
f) Tajemnica odkrycia.

6) Determinizm i indeterminizm:
a) Prawa jednoznaczne, prawa kauzalne, prawa statystyczne;
b) Przykłady w fizyce, chemii, biologii;
c) Przykłady w naukach społecznych;
d) Przyczynowość.

7) Klasyfikacje formalne praw przyrodniczych i innych. Klasyfikacje formalne nauk.

W cyklu 2025:

Tematy podejmowane na wykładach:

1) Prawa w naukach przyrodniczych:
a) Sądy syntetyczne i analityczne, sądy a priori, sądy a posteriori;
b) Prawa przyrody jako sądy.

2) Relacyjność praw przyrodniczych;
a) Prawa w naukach humanistycznych i społecznych;
b) Porównanie praw przyrody i praw nauki;
c) Cechy praw w naukach przyrodniczych.

3) Struktura wiedzy w oparciu o prawa w naukach przyrodniczych:
a) Sądy jednostkowe, sądy o istnieniu, sądy ogólne;
b) Teorie jako struktury praw nauki.

4) Funkcje praw w naukach przyrodniczych:
a) Opis faktów;
b) Tworzenie definicji;
c) Wyjaśnianie i przewidywanie.

6) Determinizm i indeterminizm:
a) Prawa jednoznaczne, prawa kauzalne, prawa statystyczne;
b) Przykłady w fizyce, chemii, biologii;
c) Przykłady w naukach społecznych;
d) Przyczynowość.

7) Klasyfikacje formalne praw przyrodniczych i innych. Klasyfikacje formalne nauk.

Rodzaj przedmiotu

kształcenia ogólnego
obowiązkowe

Założenia (opisowo)

Założeniem przedmiotu jest wprowadzenie studiującego do zagadnień związanych z rozwojem metodologii nauki i uwypuklenie znaczenia rewolucji naukowych, a także podkreślenie kumulatywnego aspektu dyscypliny takiej jak fizyka i jej związku z innymi obszarami twórczej aktywności ludzkiej (humanistyka, nauki społeczne).

Koordynatorzy przedmiotu

Katarzyna Rećko

Tryb prowadzenia przedmiotu

W cyklu 2024:

mieszany: w sali i zdalnie

W cyklu 2025:

mieszany: w sali i zdalnie

Ogólnie:

w sali

Efekty kształcenia

Student:
1. Rozumie fundamentalne znaczenie fizyki dla rozwoju technologicznego, gospodarczego i cywilizacyjnego.
2. Rozumie strukturę fizyki jako dyscypliny naukowej, uzyskuje świadomość powiązań poszczególnych dziedzin i teorii, zna przykłady błędnych hipotez fizycznych i błędnych teorii fizycznych.
3. Zna ograniczenia stosowalności wybranych teorii fizycznych, modeli obiektów fizycznych i opisu zjawisk fizycznych.
4. Umie w sposób popularny przytoczyć podstawowe fakty z poznanych działów fizyki, zarysować strukturę fizyki jako dyscypliny naukowej oraz przedstawić historyczny rozwój dyscypliny ze wskazaniem wpływu wybranych odkryć na rozwój technologii, gospodarki i rozwój cywilizacyjny.
5. Rozumie potrzebę dzielenia się wiedzą, w tym potrzebę popularnego przedstawiania osiągnięć fizyki.
6. Potrafi samodzielnie wyszukiwać informacje w literaturze i zasobach Internetu, także w językach obcych.
Kody:
K_W01, K_W04, K_W05, K_U01, K_U02.

Kryteria oceniania

Studenci uczestniczą w wykładzie. Są stymulowani do zadawania pytań i dyskusji.

Po zakończeniu kształcenia z przedmiotu metodologia nauki odbywa się egzamin pisemny lub ustny, który weryfikuje uzyskaną wiedzę.

Studenci otrzymują listy zagadnień do samodzielnego opracowania, których treść jest skorelowana z treścią wykładu. Podczas zajęć referują wybrane zagadnienia dotyczące metodologii nauki. Prowadzący zwraca szczególną uwagę na rozumienie używanych pojęć, klarowność prezentacji, stymuluje grupę do zadawania pytań i dyskusji. Prowadzący stara się wytworzyć w grupie seminaryjnej poczucie odpowiedzialności za zespół i zachęca do pracy zespołowej.

Zaliczenie zajęć odbywa się na podstawie oceny, która uwzględnia:

1. Umiejętność prezentacji zagadnień z metodologii nauki.
2. Umiejętność dyskusji na tematy związane z przedmiotem.
3. Umiejętność korzystania z zasobów literatury i Internetu.
4. Zdolność do współpracy w grupie.
5. Kreatywność w podejściu do rozwiązywanych problemów.

Ocena końcowa wyrażona liczbą przewidzianą w regulaminie studiów, która uwzględnia ocenę wiedzy, umiejętności i kompetencji studenta.

Literatura

1) Władysław Krajewski “Prawa nauki”, KIW, Warszawa, 1998
2) Thomas Kuhn “Struktura rewolucji naukowych”, FA, Warszawa, 2001

W cyklu 2024:

1. Władysław Krajewski, Prawa nauki, KiW, Warszawa 1998
2. Krzysztof Łastowski, Metodologiczna funkcja hipotez w nauce XX wieku a własności wiedzy naukowej, Poznań 2009.
3. Leszek Nowak, O ukrytej jedności nauk społecznych i nauk przyrodniczych, Poznań 2003.
4. Jan Such, Małgorzata Szcześniak, Filozofia nauki, Poznań 1997

W cyklu 2025:

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 390-FM2-2MNA w USOSweb