Wspólnoty na pograniczu 470-HS1-3WNP
Profil ogólnoakademicki. Studia stacjonarne. Przedmiot z zakresu nauk humanistycznych. Dyscyplina: historia. Rok studiów: III r st I.
30 h, konwersatorium, w sali. Ze względu na możliwość zmian uwarunkowań prawnych forma zajęć może okresowo ulec zmianie.
Metody dydaktyczne: wykład, dyskusja, prezentacja, burza mózgów.
Wspólnoty na pograniczu
Historia – I st. III r.
Konwersatorium
1. Wprowadzenie do zajęć. Podstawowe pojęcia. Dziedzictwo kulturowe. Specyfika kulturowa wschodniego pogranicza UE na przykładzie województwa podlaskiego.
2. Północno-Wschodnia Polska spadkobierczynią Wielkiego Księstwa Litewskiego, cz. I. Narody i grupy etniczne na ziemiach wschodnich Rzeczypospolitej. Przemiany świadomości narodowej w XVI-XX wieku.
M. B. Topolska, Historia wspólna czy rozdzielna. Polacy, Litwini, Białorusini, Ukraińcy w ich dziejowym stosunku (XV-XX w.), Toruń 2015, rozdział III, s. 69-96; rozdział VIII, s. 249-280.
3. Mniejszości narodowe wschodniego pogranicza Unii Europejskiej. Białorusini.
Historia Białorusinów Podlasia, Białystok 2016, rozdział VI, s. 257-296, rozdział IX, s. 379-435.
4. Mniejszości narodowe wschodniego pogranicza Unii Europejskiej. Ukraińcy.
M. Barwiński, Ukraińcy na Podlasiu – geneza, kontrowersje, współczesność, „Acta Universitatis Lodziensis, Folia Geographica Socio-Oeconomica”, 2011, 11, str. 123-144.
5. Mniejszości narodowe wschodniego pogranicza Unii Europejskiej. Litwini.
N. Birgiel, Litewska mniejszość narodowa w Polsce – język i społeczność, „Poradnik Językowy” 2021, z. 7, s. 25-45.
6. Mniejszości narodowe wschodniego pogranicza Unii Europejskiej. Tatarzy.
K. Radłowska, Tatarzy Polscy. Ciągłość i zmiana, Białystok 2017, s. 160-188.
7. Mniejszości narodowe wschodniego pogranicza Unii Europejskiej w kontekście historycznym. Niemcy.
J. Danieluk, Niemiecka rodzina na Podlasiu – dziedzictwo Artura Hasbacha (1864–1940), w: Stan badań nad wielokulturowym dziedzictwem dawnej Rzeczypospolitej, t VII, Białystok 2017, s.467-492;
W. Wróbel, Pastor Teodor Zikwitz (1863–1943). Życie i działalność w Białymstoku w latach 1903–1938, „Rocznik Białostocki” 2016, 20, s. 73–129.
8. Mniejszości narodowe wschodniego pogranicza Unii Europejskiej w kontekście historycznym. Żydzi.
J. Tomalska, Hermann Struck i świat białostockich Żydów, w: Żydzi Wschodniej Polski, seria I, Świadectwa i interpretacje, red. J. Ławski, B. Olech, Białystok 2013, s. 337-349.
9. Specyfika kulturowa dużego ośrodka miejskiego na wschodnim pograniczu UE. Białystok.
M. F. Zaniewska, Tożsamość dużego miasta na przykładzie Białegostoku, w: Oblicza dużego miasta: instytucje, organizacje, procesy, red. B. Cieślińska, Białystok 2019, s. 73-85.
W. Wróbel, Świętojańska. Historia jednej ulicy, Białystok 2018, s. 97-150 (Świętojańska 13, 15).
10. Małe miasta i miejscowości na wschodnim pograniczu UE.
Ł. Wołyniec, małe miasta pod naporem współczesności. Ujęcie demograficzne. https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/11191/1/L_Wolyniec_Male_miasta_pod_naporem_wspolczesnosci.pdf;
A. Karpińska, Mieszkańcy małych miast wobec uchodźców wojennych z Ukrainy, w: Małe miasta. Ruch i zmiana, red. M. Zemło, Białystok 2024, s. 355-379.
I. Taranta, Krynki - historia. miasta zapisana w urbanistyce, „Biuletyn Konserwatorski Województwa Podlaskiego”, 2016, 22, s. 99-121.
11. Kościół rzymskokatolicki na wschodnim pograniczu Unii Europejskiej;
D. Matelski, Grabież kościelnych dóbr kultury na pograniczu polsko-litewsko-białoruskim (od najazdu moskiewskiego 1654 r. do zakończenia II wojny światowej), w: Kościoły a państwo na pograniczu polsko-litewsko-białoruskim. Źródła i stan badań, Białystok 2005, s 75-100.
J. Kotyńska-Stetkiewicz, Barokowy kościół w Ostrożanach,”Biuletyn Konserwatorski Województwa Podlaskiego”, 2004, 10, s. 148-158.
12. Kościół prawosławny w Polsce Północno-Wschodniej;
G. Sosna, Święte miejsca i cudowne ikony. Prawosławne sanktuaria na Białostocczyźnie, Białystok 2001, s. 15-120.
13. Staroobrzędowcy w Polsce Północno-Wschodniej;
M. Głuszkowski M., Najważniejsze elementy systemu wartości staroobrzędowców regionu suwalsko-augustowskiego. Na podstawie wypowiedzi przedstawicieli różnych pokoleń, w: E. Golachowska, D. Pazio-Wlazłowska (red.), Konstrukcje i destrukcje tożsamości t. 4. Wartości w świecie słowiańskim, Warszawa 2015, s. 469-478.
14. Cmentarze różnych wyznań i religii jako element kultury wschodniego pogranicza UE.
M. Laszczkowski, Cmentarze tatarskie na historycznym Podlasiu. Badania. Konserwacja. Rekomendacje, „Biuletyn Konserwatorski Województwa Podlaskiego”, 2024, 30, s. 313-328.
P. Kruczek, Powstrzymywać znikanie zabytku. O działaniach społecznych wokół rzymskokatolickiego cmentarza parafii św. Aleksandra w Suwałkach, „Biuletyn Konserwatorski Województwa Podlaskiego”, 2024, 30, s. 367-384.
15. Podsumowanie. Zaliczenie przedmiotu.
Punkty ECTS: 2
Bilans nakładu pracy studenta:
uczestnictwo w zajęciach – 30 h – 1
przygotowanie do zajęć – 15 h – 0,5
konsultacje indywidualne z prowadzącym – 15 h – 0,5
Możliwe są konsultacje dodatkowe na życzenie studenta/studentów w dniu prowadzenia zajęć.
Tryb prowadzenia przedmiotu
Założenia (opisowo)
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Efekty kształcenia
KP6_WG2: student/studentka ma zaawansowaną, uporządkowaną chronologicznie i tematycznie wiedzę o historii dawnych i współczesnych ziemiach polskich;
KP6_WK1: student/studentka ma wiedzę na temat współczesnych relacji politycznych, społecznych i kulturalnych;
KP6_WK5: student/studentka rozumie zasadnicze mechanizmy kulturowe, polityczne, prawne i ekonomiczne;
KP6_KO2: student/studentka docenia i szanuje, jak też jest gotów/gotowa promować tradycje oraz dziedzictwo historyczne i kulturowe Polski, swojego regionu i Europy;
KP6_KR2: student/studentka posiada umiejętność funkcjonowania w środowisku wielokulturowym, rozumie wartość pluralizmu i tolerancji;
KP6_KR3: student/studentka uznaje i szanuje różnice punktów widzenia determinowane różnym podłożem narodowym i kulturowym.
Kryteria oceniania
Publiczna prezentacja na temat związany z zakresem zajęć. W przypadku studentów ze szczególnymi potrzebami możliwa inna – uzgodniona forma zaliczenia. Warunkiem dopuszczenia do zaliczenia jest obecność na minimum 80% zajęć. Zaliczenie nieobecności – rozmowa dopuszczająca na tematy związane z tematyką opuszczonych zajęć.
Literatura
M. B. Topolska, Historia wspólna czy rozdzielna. Polacy, Litwini, Białorusini, Ukraińcy w ich dziejowym stosunku (XV-XX w.), Toruń 2015, rozdział III, s. 69-96; rozdział VIII, s. 249-280.
Historia Białorusinów Podlasia, Białystok 2016, rozdział VI, s. 257-296, rozdział IX, s. 379-435.
M. Barwiński, Ukraińcy na Podlasiu – geneza, kontrowersje, współczesność, „Acta Universitatis Lodziensis, Folia Geographica Socio-Oeconomica”, 2011, 11, s. 123-144.
N. Birgiel, Litewska mniejszość narodowa w Polsce – język i społeczność, „Poradnik Językowy” 2021, z. 7, s. 25-45.
K. Radłowska, Tatarzy Polscy. Ciągłość i zmiana, Białystok 2017, s. 160-188.
J. Danieluk, Niemiecka rodzina na Podlasiu – dziedzictwo Artura Hasbacha (1864–1940), w: Stan badań nad wielokulturowym dziedzictwem dawnej Rzeczypospolitej, t VII, Białystok 2017, s.467-492;
W. Wróbel, Pastor Teodor Zikwitz (1863–1943). Życie i działalność w Białymstoku w latach 1903–1938, „Rocznik Białostocki” 2016, 20, s. 73–129.
J. Tomalska, Hermann Struck i świat białostockich Żydów, w: Żydzi Wschodniej Polski, seria I, Świadectwa i interpretacje, red. J. Ławski, B. Olech, Białystok 2013, s. 337-349.
M. F. Zaniewska, Tożsamość dużego miasta na przykładzie Białegostoku, w: Oblicza dużego miasta: instytucje, organizacje, procesy, red. B. Cieślińska, Białystok 2019, s. 73-85.
W. Wróbel, Świętojańska. Historia jednej ulicy, Białystok 2018, s. 97-150 (Świętojańska 13, 15).
A. Karpińska, Mieszkańcy małych miast wobec uchodźców wojennych z Ukrainy, w: Małe miasta. Ruch i zmiana, red. M. Zemło, Białystok 2024, s. 355-379.
I. Taranta, Krynki - historia. miasta zapisana w urbanistyce, „Biuletyn Konserwatorski Województwa Podlaskiego”, 2016, 22, s. 99-121.
D. Matelski, Grabież kościelnych dóbr kultury na pograniczu polsko-litewsko-białoruskim (od najazdu moskiewskiego 1654 r. do zakończenia II wojny światowej), w: Kościoły a państwo na pograniczu polsko-litewsko-białoruskim. Źródła i stan badań, Białystok 2005, s 75-100.
J. Kotyńska-Stetkiewicz, Barokowy kościół w Ostrożanach,”Biuletyn Konserwatorski Województwa Podlaskiego”, 2004, 10, s. 148-158.
G. Sosna, Święte miejsca i cudowne ikony. Prawosławne sanktuaria na Białostocczyźnie, Białystok 2001, s. 15-120.
M. Głuszkowski M., Najważniejsze elementy systemu wartości staroobrzędowców regionu suwalsko-augustowskiego. Na podstawie wypowiedzi przedstawicieli różnych pokoleń, w: E. Golachowska, D. Pazio-Wlazłowska (red.), Konstrukcje i destrukcje tożsamości t. 4. Wartości w świecie słowiańskim, Warszawa 2015, s. 469-478.
M. Laszczkowski, Cmentarze tatarskie na historycznym Podlasiu. Badania. Konserwacja. Rekomendacje, „Biuletyn Konserwatorski Województwa Podlaskiego”, 2024, 30, s. 313-328.
P. Kruczek, Powstrzymywać znikanie zabytku. O działaniach społecznych wokół rzymskokatolickiego cmentarza parafii św. Aleksandra w Suwałkach, „Biuletyn Konserwatorski Województwa Podlaskiego”, 2024, 30, s. 367-384.
Ł. Wołyniec, małe miasta pod naporem współczesności. Ujęcie demograficzne. https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/11191/1/L_Wolyniec_Male_miasta_pod_naporem_wspolczesnosci.pdf
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: