Wprowadzenie do humanistyki cyfrowej 470-HS2-2WDHC
Wykład poświęcony jest humanistyce cyfrowej jako obszarowi badań, praktyk i refleksji metodologicznej we współczesnej historii. Kurs koncentruje się na analizie tego, w jaki sposób narzędzia cyfrowe wpływają na formułowanie pytań badawczych, charakter źródeł historycznych, sposoby organizacji danych oraz prezentację wyników badań. Szczególna uwaga poświęcona jest zagadnieniom takim jak: cyfrowa reprezentacja źródeł, dane historyczne, ontologie i metadane, archiwa i biblioteki cyfrowe, edycje cyfrowe, wizualizacja danych, analiza sieciowa, narracja cyfrowa oraz zastosowania sztucznej inteligencji w badaniach nad tekstem i obrazem. Kurs obejmuje także refleksję nad etyką badań cyfrowych, prawem autorskim, open access oraz krytyką treści generowanych przez modele językowe (LLM). Przedmiot ma charakter wprowadzający, ale krytyczny – jego celem nie jest nauka obsługi konkretnych narzędzi, lecz zrozumienie ich możliwości, ograniczeń i konsekwencji dla warsztatu historyka.
Profil studiów: ogólnoakademicki
Forma studiów: stacjonarne
Rodzaj przedmiotu: specjalizacyjne
Dziedzina i dyscyplina nauki: nauki humanistyczne, historia
Rok studiów: II
Semestr: I
wykład: 30 godz.
Punkty ECTS: 2
Bilans nakładu pracy studenta: 50 godz., w tym (wg wskaźników ilościowych):
- udział studenta w zajęciach wykładowych: 30 godz.
- przygotowanie do zaliczenia: 14 godz.
- udział w konsultacjach: 5 godz.
- zaliczenie pisemne: 1 godz.
Razem: 30+14+5+1=50 godz. (60:25 = 2 ECTS)
- przygotowanie do konwersatoriów: 30x2godz.= 60 godz.
- przygotowanie do zaliczenia konwersatorium: 10 godz.
- zaliczenie konwersatorium: 2 godz.
- udział w konsultacjach: 6 godz.
- zapoznanie się studenta z listą lektur i opracowanie wybranych pozycji: 30 godz.
- przygotowanie do egzaminu: 20 godz.
- egzamin: 2 godz.
Razem: 60+60+60+10+2+6+30+20+2= 250 godz. (250:25=10 ECTS)
Nakład pracy studenta związany z zajęciami wymagającymi bezpośredniego udziału nauczyciela: 30 godz. (1 ECTS)
Prowadzący przewiduje możliwość dodatkowych, oprócz godzin dyżurów, konsultacji na prośbę studenta
Ze względu na możliwość zmian uwarunkowań prawnych forma zajęć okresowo może ulec zmianie.
Rodzaj przedmiotu
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
Wiedza:
Student posiada pogłębioną wiedzę na temat metodologicznych, epistemologicznych i praktycznych konsekwencji wykorzystania narzędzi cyfrowych w badaniach historycznych. (KP7_WG10)
Umiejętności:
Student potrafi analizować i krytycznie oceniać cyfrowe źródła, dane historyczne, archiwa i repozytoria cyfrowe, uwzględniając ich strukturę, pochodzenie, ograniczenia i kontekst powstania. (KP7_UW4)
Student potrafi wykorzystywać technologie informacyjne i zasoby Internetu do interpretacji i prezentacji wyników badań historycznych, stosując nowoczesne formy narracji i wizualizacji danych. (KP7_UW5)
Student potrafi krytycznie ocenić możliwości i ograniczenia zastosowania narzędzi opartych na sztucznej inteligencji w badaniach historycznych. (KP7_WG10, KP7_UW5)
Kryteria oceniania
Podstawą zaliczenia jest kolokwium z treści wykładu, aktywność i obecność na zajęciach. Dopuszczalne są dwie nieobecności.
Literatura
Graham S., Milligan I., Weingart S.B., Martin ., Exploring Big Historical Data, The Historian's Macroscope, World Scientific Connect 2022.
Brennan C., Digital humanities, digital methods, digital history, and digital outputs: History writing and the digital revolution, "History Compass" vol. 16 (10), 2018.
Luhmann J., Burghardt M., Digital humanities - A discipline in its own right? An analysis of the role and position of digital humanities in the academic landscape, "Jasist. Journal of the Association for Information Science and Technology" vol. 73 (2), 2022, p. 148-171.
Milligan I., The Transformation of Historical Research in the Digital Age, Cambridge University Press 2022.
Noiret S., Tebeau M., Zaagsma G., Handbook of Digital Public History, De Gruyter 2022.
Pawłowski A. , Od Gutenberga do Zuckerberga. Wstęp do humanistyki cyfrowej, Wrocław 2023.
Radomski A. , Wprowadzenie do humanistyki cyfrowej, Lublin 2023.
Robertson S., The properties of digital history, "History & Theory" vol. 61 (4), 2022, p. 86-106.
Schuster K., Dunn S., Routledge International Handbook of Research Methods in Digital Humanities, Routledge 2020.
Smołucha D., Humanistyka cyfrowa w badaniach kulturowych. Analiza zjawiska na wybranych przykładach, Kraków 2021.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: