Wiedza o kulturze 470-SW1-1WOK
Treści wykładu ogniskują się wokół podstawowych pojęć kultury ze wskazaniem na ich sensotwórczą wieloznaczność zależną od uwarunkowań dziejowych (politycznych, geostrategicznych, historycznych, lokalnych i in.), jak również od historycznej zmienności procesu rozumienia z uwzględnieniem rozległych źródeł namysłu nad fenomenem kultury, począwszy od wskazania wagi tradycji dyskursywnych po wpływ szeregu dyscyplin (tj. antropologii kulturowej i literackiej, socjologii, etnografii, psychologii, historii, filozofii, archeologii, kulturoznawstwa, religiologii i teorii kultury) na jej skomplikowany współcześnie obraz.
Zagadnienia szczegółowe:
Kultura jako przedmiot kontekstowej refleksji: nominalistycznej, historycznej, normatywnej, psychologicznej, strukturalnej, genetycznej. Teoretyczna refleksja nad kulturą w ramach antropologii kulturowej. Przegląd kierunków i szkół antropologii kulturowej: ewolucjonizmu, funkcjonalizmu, strukturalizmu, relatywizmu, poststrukturalizmu, postmodernizmu, kognitywizmu, interpretacjonizmu. Kultura i(a) cywilizacja. Kultura jako system (wartości, norm, form zachowania, artefaktów, (re)presji). Reprezentacje i przedstawienia w kulturze. Kultura a pamięć społeczna - rola pomników, muzeów, archiwów. Kultura "państwowa" versus kultura emigracji (tu funkcja tabu i cenzury). Estetyka w sztuce dawnej i współczesnej: idee, ideologie, nowe szkoły krytyczne, rola mediów cyfrowych, polityka kulturalna (kultura - antykultura). "Socjalizacja" kultury jako czynnik sprawczy polityki kulturalnej centrum. Progresywizm kulturalny i krytyczny, studia kulturowe, wokeizm, cancel culture, sztuczna inteligencja (rekonesans).
Tryb prowadzenia przedmiotu
Koordynatorzy przedmiotu
Rodzaj przedmiotu
Kryteria oceniania
egzamin po zakończeniu kursu w wariancie ustnym na podstawie treści wykładanych oraz wskazanej przez prowadzącego listy lektur
Literatura
R. Konersmann, Filozofia kultury. Wprowadzenie, Warszawa 2009
H-G. Gadamer, rozum, słowo, dzieje, Warszawa 1979
A. Schutz, O wielości światów, Kraków 2008
Semantyka kultury, red. E. Janus, M. R. Mayenowa, Warszawa 1977
Pamięć, etyka i historia, red. E. Domańska, Poznań 2002
H. White, Poetyka pisarstwa historycznego, red. E. Domańska, M. Wilczyński, Kraków 2000
F. Ankersmit, Narracja, reprezentacja, doświadczenie, red. E. Domańska, Kraków 2001
L. Kołakowski, Kultura i fetysze, Warszawa 1967
E. Bieńkowska, Spór o dziedzictwo europejskie, Warszawa 1999
J. Białostocki, Historia sztuki wśród nauk humanistycznych, Wrocław 1980
E. Gombrich, Zmysł porządku, o psychologii sztuki dekoracyjnej, Kraków 2009
K. Beger, Potęga smaku, Gdańsk 2008
C. Gellner, Uwodzicielski urok psychoanalizy czyli chytrość antyrozumu, Warszawa 1997
J. Łotman, Kultura i eksplozja, Warszawa 1999
Amerykańska antropologia kognitywna. Poznanie, język, klasyfikacja, kultura, red. M. Buchowski, Warszawa 1993
K. Brozi, Antropologia kulturowa. Wprowadzenie, t. 1 . Zarys historii antropologii kulturowej, Lublin 1992
K. Dmitruk, Współczesne polskie teorie kultury, Warszawa 1990
Z. Freud, Kultura jako źródło cierpień, Warszawa 1992
Z. Freud, Poza zasadą przyjemności, Warszawa 1975
K. G. Jung, Archetypy i symbole, Warszawa 1981
B. Olszewska-Dyoniziak, Człowiek-kultura-osobowość. Wstęp do klasycznej antropologii kultur, Kraków 1992
J. Storey, Studia kulturowe i badania kultury popularnej, Kraków 2003
Ch. Barker, Studia kulturowe. Teoria i praktyka, Kraków 2005
E. Cassirer, Esej o człowieku. Wstęp do filozofii kultury, Warszawa 1998
J. Huizinga, Homo ludens. Zabawa jako źródło kultury, Warszawa 1985
Eliade, Traktat o historii religii, Warszawa 1970
S. Uliasz, Kresy jako przestrzeń kulturowa, [w:] tegoż, O literaturze kresów i pograniczy kultur. Rozprawy i szkice, Rzeszów 2001
E. Levinas, Ślad innego, [w:] tegoż, Filozofia dialogu, Kraków 1991
C. Geertz, Zastane światło. Antropologiczne refleksje na tematy filozoficzne, Kraków 2003
E. Said, Orientalizm, Poznań 2005
R. Ingarden, Studia z estetyki, t 1-3 (wyd. dowolne)
W. Dilthey, Pisma estetyczne, Warszawa 1982
J. Mukarovsky, Wśród znaków i struktur, Warszawa 1970
P. Ricoeur, Egzystencja i hermeneutyka, Warszawa 1985
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: