Dziedzictwo kulturowe Europy Wschodniej 470-SW1-2DKE

Przedmiot „Dziedzictwo kulturowe Europy Wschodniej” ma na celu przybliżenie studentom bogactwa i różnorodności kulturowej krajów Europy Wschodniej, uwzględniając aspekty historyczne, religijne, społeczne i artystyczne. Analizowane są zarówno elementy materialnego, jak i niematerialnego dziedzictwa kulturowego, a także wyzwania związane z jego ochroną i reinterpretacją we współczesnym kontekście.
Cele przedmiotu
• Zapoznanie studentów z historycznym i współczesnym znaczeniem dziedzictwa kulturowego Europy Wschodniej.
• Omówienie procesów kształtowania się wielokulturowości i wielowyznaniowości w regionie.
• Analiza sztuki sakralnej jako elementu dziedzictwa kulturowego.
• Zrozumienie koncepcji „trudnego dziedzictwa” i jego wpływu na pamięć zbiorową.
• Poznanie tradycyjnych obrzędów i zwyczajów ludowych oraz ich współczesnych transformacji.
• Omówienie zjawiska neopogaństwa w Europie Wschodniej jako reakcji na modernizację i postkomunizm.
• Analiza dziedzictwa kulinarnego i jego roli w kształtowaniu tożsamości kulturowej.
• Zrozumienie nostalgii postsowieckiej i jej wpływu na retorykę polityczną oraz społeczną.
Zagadnienia szczegółowe
1. Wielokulturowość i wielowyznaniowość Europy Wschodniej
• Przemiany etniczne i religijne na obszarze byłego ZSRR.
• Wspólne korzenie tradycji chrześcijańskich, judaistycznych i islamskich.
• Narody Europy Wschodniej i ich wzajemne relacje w kontekście historycznym i współczesnym.
2. Dziedzictwo sztuki sakralnej w Europie Wschodniej
• Charakterystyka i symbolika wielkich świąt prawosławnych.
• Zabytki sakralne – cerkwie, synagogi, meczety i kościoły w regionie.
• Zróżnicowanie architektury religijnej na tle przemian politycznych i społecznych.
3. Koncepcja „trudnego dziedzictwa”
• Dziedzictwo konfliktów XX wieku i jego znaczenie w budowaniu tożsamości narodowej.
• Wielogłosowe strategie interpretacji trudnego dziedzictwa.
• Muzea, pomniki i miejsca pamięci w kontekście sporów historycznych.
4. Tradycyjne obrzędy i zwyczaje ludowe w Europie Wschodniej
• Rok obrzędowy i jego specyfika w różnych grupach etnicznych.
• Święta i obyczaje żydowskie, chrześcijańskie i muzułmańskie.
• Wpływ globalizacji na tradycyjne obrzędy i ich przekształcenia w kulturze popularnej.
5. Neopogaństwo w Europie Wschodniej
• Neopogaństwo jako zjawisko społeczne i kulturowe.
• Rosyjskie ruchy neopogańskie i ich ideologia.
• Ruch Zadruga jako przykład poszukiwania słowiańskiej tożsamości.
6. Dziedzictwo kulinarne Europy Wschodniej
• Charakterystyka kuchni regionu – wpływy narodowe i historyczne.
• Kulinaria żydowskie, kresowe oraz radzieckie jako elementy dziedzictwa.
• Powrót do tradycyjnych przepisów i ich adaptacja we współczesnej gastronomii.
7. Nostalgia i retoryka postsowiecka
• Mechanizmy budowania nostalgii za ZSRR.
• Postsowieckie narracje w polityce i kulturze popularnej.
• Rola symboli i retoryki w kształtowaniu pamięci o epoce radzieckiej.