Międzynarodowe stosunki kulturalne 490-MS1-1MSK

W czasie konserwatorium będą poruszane następujące tematy:
1. Czym jest kultura, cywilizacja, tradycja.
2. Pamięć społeczna i historyczna w kontekście międzynarodowym.
3. Globalizacja i regionalizacja kultury we współczesnym świecie.
4. Koncepcje kontaktów międzykulturowych: homogenizacja kultury, amalgamacja kulturowa, dominacja kulturowa.
5. Kultura masowa w koncepcji Ortegi y Gasseta.
6. Konflikty międzynarodowe a wartości.
7. Soft power i dyplomacja
8. Wymiana kulturalna w Unii Europejskiej
9. Międzynarodowe organizacje kulturalne.
10. Koncepcje rozwoju stosunków kulturalnych: Appadurai, Barber, Fukuyama, Huntington.

Profil studiów: ogólnoakademicki

Forma studiów: stacjonarne

Dziedzina i dyscyplina nauki: nauki społeczne i nauki o polityce i administracji

Rok studiów/semestr: rok I/ sem. II

Wymagania wstępne: brak

Liczba godzin dydaktycznych z podziałem na formy prowadzenia zajęć: konwersatorium - 15 godz.

Metody dydaktyczne: ćwiczenia, moderowana dyskusja.

Punkty ECTS: 3

Bilans nakładu pracy studenta: udział w zajęciach - 15 godzin, co odpowiada 1,2 pkt. ECTS, przygotowanie do zajęć i zaliczenia, udział w konsultacjach - 45 godzin, co odpowiada 1,8 pkt. ECTS.

Razem 75 godzin, co odpowiada 3 pkt. ECTS.

Wskaźniki ilościowe:

Nakład pracy studenta związany z zajęciami wymagającymi bezpośredniego udziału nauczyciela - 15 godzin, co odpowiada 1,2 pkt. ECTS.

Nakład pracy studenta, który nie wymaga bezpośredniego udziału nauczyciela - 45 godzin, co odpowiada 1,8 pkt. ECTS.

W czasie konwersatorium będą poruszane następujące tematy (15 zajęć):

Czym jest kultura, cywilizacja, tradycja.
Pamięć społeczna i historyczna w kontekście międzynarodowym.
Globalizacja i regionalizacja kultury we współczesnym świecie.
Technologia, platformy cyfrowe i kultura w stosunkach międzynarodowych.
Koncepcje kontaktów międzykulturowych: homogenizacja kultury, amalgamacja kulturowa, dominacja kulturowa.
Kultura masowa w koncepcji Ortegi y Gasseta.
Kultura masowa dziś — krytyka artystyczna i perspektywa Tofflera.
Konflikty międzynarodowe a wartości.
Soft power i dyplomacja kulturalna.
Rynek sztuki, muzea i restytucja jako narzędzia stosunków międzynarodowych.
Wymiana kulturalna w Unii Europejskiej.
Międzynarodowe organizacje kulturalne.
Koncepcje rozwoju stosunków kulturalnych — Huntington, Fukuyama, Barber.
Koncepcje rozwoju stosunków kulturalnych — Appadurai, synteza semestru.
Kolokwium pisemne.

Profil studiów: ogólnoakademicki
Forma studiów: stacjonarne
Dziedzina i dyscyplina nauki: nauki społeczne i nauki o polityce i administracji
Rok studiów/semestr: rok I/ sem. II
Wymagania wstępne: brak
Liczba godzin dydaktycznych z podziałem na formy prowadzenia zajęć: konwersatorium — 30 godz.
Metody dydaktyczne: ćwiczenia, moderowana dyskusja.
Punkty ECTS: 3
Bilans nakładu pracy studenta: udział w zajęciach — 30 godzin, co odpowiada 1,2 pkt. ECTS, przygotowanie do zajęć i zaliczenia, udział w konsultacjach — razem 45 godzin, co odpowiada 1,8 pkt. ECTS. Razem 75 godzin, co odpowiada 3 pkt. ECTS.
Wskaźniki ilościowe:
Nakład pracy studenta związany z zajęciami wymagającymi bezpośredniego udziału nauczyciela — 30 godzin, co odpowiada 1,2 pkt. ECTS.
Nakład pracy studenta, który nie wymaga bezpośredniego udziału nauczyciela — 45 godzin, co odpowiada 1,8 pkt. ECTS.

B. Barber, Dżihad kontra McŚwiat, Warszawa 1997

F. Fukuyama, Koniec historii, Poznań 1996

José Ortega y Gasset, Bunt mas, Warszawa 2008.

S. Huntingoton, Zderzenie cywilizacji i i nowy kształt ładu światowego, Warszawa 2005

A. H. Toffler, Trzecia fala, Warszawa 1997

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI KULTURALNE (490-MS1-1MSK)
Wykaz lektur — rok akademicki 2025/26
Maksymalnie 2 teksty na zajęcia (1 współczesny + 1 klasyczny)

Uwaga: Linki podane przy tekstach mogą z czasem ulec zmianie. W przypadku braku dostępu prosimy wyszukać tekst po tytule i nazwisku autora w serwisach: Biblioteka Nauki (bibliotekanauki.pl), BazHum (bazhum.muzhp.pl), Academia.edu lub Google Scholar i innych. Weryfikacja dostępności materiałów leży po stronie studenta.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Zajęcia 1
Temat 1: Czym jest kultura, cywilizacja, tradycja

Literatura:
1. K. Kujawińska Courtney, „Stosunki międzynarodowe a kultura", w: T. Domański (red.), Międzynarodowe studia polityczne i kulturowe wobec wyzwań współczesności, Łódź 2016, s. 65–75.
Dostęp: https://repozytorium.uni.lodz.pl/handle/11089/17618

2. S. Huntington, Zderzenie cywilizacji i nowy kształt ładu światowego — rozdział 2: „Cywilizacje w historii i dzisiaj".

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Zajęcia 2
Temat 2: Pamięć społeczna i historyczna w kontekście międzynarodowym

Literatura:
1. A. Lipiński, „Tożsamość i pamięć zbiorowa w badaniach politologicznych", Przegląd Politologiczny 2012, UAM Poznań.
Dostęp: https://www.researchgate.net/publication/295547483_Tozsamosc_i_pamiec_zbiorowa_w_badaniach_politologicznych_Identity_and_Collective_Memory_in_Political_Science_Research

2. F. Fukuyama, Koniec historii — Część IV: „Walka o uznanie" (wybrane fragmenty).

Materiał dodatkowy (nieobowiązkowy):
PISM Spotlight nr 34/2025: „Victory Day Celebrations in Russia" — instrumentalizacja pamięci historycznej w polityce zagranicznej Rosji (4 strony).
Dostęp: https://pism.pl/webroot/upload/files/Komentarz/PISM%20Spotlight%20no%2034-2025.pdf

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Zajęcia 3
Temat 3: Globalizacja i regionalizacja kultury

Literatura:
1. B. Pasamonik, „Globalizacja kultury czy glokalizacja kultur?", w: A. Firkowska-Mankiewicz i in. (red.), Krótkie wykłady z socjologii, t. 2, Warszawa: APS 2013, s. 117–138.
Dostęp: https://www.academia.edu/16235663/Globalizacja_kultury_czy_glokalizacja_kultur

2. A. Appadurai, Nowoczesność bez granic. Kulturowe wymiary globalizacji — rozdział 2: „Dysjunkcja i różnica w globalnej ekonomii kulturowej" (s. 43–70).

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Zajęcia 4
Temat 3 (kontynuacja): Technologia, platformy cyfrowe i kultura w stosunkach międzynarodowych

Literatura:
1. I. Morozow, „Platformy streamingowe i ich wpływ na lokalny rynek audiowizualny", Images. The International Journal of European Film, Vol. 36(45), 2024, s. 155–165.
Dostęp: https://pressto.amu.edu.pl/index.php/i/article/view/44970

2. A.H. Toffler, Trzecia fala — Część III (wybrane rozdziały): technologia jako motor przemiany kulturowej.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Zajęcia 5
Temat 4: Koncepcje kontaktów międzykulturowych — homogenizacja, amalgamacja, dominacja kulturowa

Literatura:
1. R. Zenderowski, Międzynarodowe stosunki kulturalne: skrypt do wykładu — §3.1: „Dyskurs o przemianach kulturowych we współczesnym świecie".
Dostęp: https://docplayer.pl/20885741-Teorie-przemian-kulturowych-we-wspolczesnym-swiecie.html

2. B. Barber, Dżihad kontra McŚwiat — Części I–II: dialektyka McŚwiata (homogenizacja) i Dżihadu (opór/dominacja).

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Zajęcia 6
Temat 5: Kultura masowa w koncepcji Ortegi y Gasseta

Literatura:
1. J. Kuźnicka, „Antycypacja przemian technokulturowych w myśli José Ortegi y Gasseta", Studia Socialia Cracoviensia 4 (2012), nr 1(6), UPJP2 Kraków. DOI: 10.15633/ssc.396.
Dostęp: https://czasopisma.upjp2.edu.pl/studiasocialiacracoviensia/article/view/396

2. J. Ortega y Gasset, Bunt mas — Część I, rozdziały 1–8: definicja człowieka masowego, kultury masowej, hiperdemokracji.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Zajęcia 7
Temat 5 (kontynuacja): Kultura masowa dziś — krytyka artystyczna i perspektywa Tofflera

Literatura:
1. A. Kisielewski, „Wielka Awangarda wobec kultury masowej w myśli José Ortegi y Gasseta", Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
Dostęp: https://www.academia.edu (szukaj po tytule i autorze)

2. A.H. Toffler, Trzecia fala — Część I (wybrane rozdziały): pierwsza i druga fala jako tło dla krytyki kultury masowej.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Zajęcia 8
Temat 6: Konflikty międzynarodowe a wartości

Literatura:
1. M. Czajkowski, „Konflikt na Ukrainie jako huntingtonowskie zderzenie cywilizacji", Gdańskie Studia Międzynarodowe, Uniwersytet Gdański, ok. 2020.
Dostęp: https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/gsm/ (szukaj po tytule)

2. S. Huntington, Zderzenie cywilizacji i nowy kształt ładu światowego — Część III, rozdział 10: „Od wojen transformacyjnych do wojen o linie uskoku".

Materiał dodatkowy (nieobowiązkowy):
PISM Spotlight nr 34/2025: instrumentalizacja pamięci historycznej przez Rosję jako narzędzie uzasadniania polityki zagranicznej.
Dostęp: https://pism.pl/webroot/upload/files/Komentarz/PISM%20Spotlight%20no%2034-2025.pdf

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Zajęcia 9
Temat 7: Soft power i dyplomacja kulturalna

Literatura:
1. M. Znojek, „Kultura jako źródło soft power państwa", Studia i Prace WNEiZ, Uniwersytet Szczeciński, Vol. 53, nr 2, 2018, s. 101–115.
Dostęp: https://wnus.usz.edu.pl/sip/file/article/download/13558.pdf

2. M. Zdanowski, Międzynarodowe stosunki kulturalne — rozdział o dyplomacji kulturalnej i aktorach państwowych.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Zajęcia 10
Temat 7 (kontynuacja): Rynek sztuki, muzea i restitucja jako narzędzia stosunków międzynarodowych

Literatura:
1. E. Kiecko, „Dyplomacja muzealna jako narzędzie budowania relacji międzynarodowych po konfliktach: studia przypadków", Muzealnictwo, nr 66, 2025. DOI: 10.69500/m.76.
Dostęp: https://rocznikmuzealnictwo.nim.gov.pl/index.php/m/article/view/76

2. W. Kowalski, „Restytucja dóbr kultury utraconych przez Polskę w okresie II wojny światowej", Cenne, Bezcenne, Utracone 2011, nr 4, s. 9–14.
Dostęp: https://cennebezcenne.pl/wp-content/uploads/2017/11/CBU_2011_4-s-09-14_KOWALSKI.pdf

Materiał dodatkowy (nieobowiązkowy):
PISM: „Russia's Aggression Against Ukraine and the Threat to Cultural Heritage".
Dostęp: https://www.pism.pl/publications/russias-aggression-against-ukraine-and-the-threat-to-cultural-heritage

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Zajęcia 11
Temat 8: Wymiana kulturalna w Unii Europejskiej

Literatura:
1. B. Gierat-Bieroń, „Dyplomacja kulturalna jako narzędzie relacji zewnętrznych między UE a USA", Rocznik Integracji Europejskiej, nr 17, 2023, s. 95–112. DOI: 10.14746/rie.2023.17.5.
Dostęp: https://pressto.amu.edu.pl/index.php/rie/article/view/42721

2. A. Appadurai, Nowoczesność bez granic. Kulturowe wymiary globalizacji — rozdział 1: „Tu i teraz" (s. 7–39).

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Zajęcia 12
Temat 9: Międzynarodowe organizacje kulturalne

Literatura:
1. R. Ulatowski, „Zagraniczna polityka kulturalna i edukacyjna Niemiec", Stosunki Międzynarodowe — International Relations, Vol. 53, nr 3, 2017.
Dostęp: https://bibliotekanauki.pl/articles/2092048.xml

2. M. Zdanowski, Międzynarodowe stosunki kulturalne — rozdział o organizacjach międzynarodowych (UNESCO, Rada Europy, instytucje regionalne).

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Zajęcia 13
Temat 10: Koncepcje rozwoju stosunków kulturalnych — Huntington, Fukuyama, Barber (część I)

Literatura:
1. D. Miłoszewska, „Zderzenie cywilizacji — mit czy rzeczywistość?", repozytorium UAM Poznań.
Dostęp: https://repozytorium.amu.edu.pl (szukaj po tytule i autorze)

2. S. Huntington, Zderzenie cywilizacji i nowy kształt ładu światowego — Część I, rozdziały 1–3: paradygmat cywilizacyjny i nowa era w polityce światowej.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Zajęcia 14
Temat 10 (kontynuacja): Koncepcje rozwoju stosunków kulturalnych — Appadurai, synteza

Literatura:
1. „Kultura w czasach globalizacji", rozdział 21, w: Globalistyka. Procesy globalne i ich lokalne konsekwencje, red. M. Czerny, PWN.
Dostęp: http://globalstudies.humandoc.pl/wp-content/uploads/2019/10/rozdzial_21.pdf

2. F. Fukuyama, Koniec historii — rozdziały 1–3: teza o końcu historii jako kontrnarracja wobec Huntingtona.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Zajęcia 15
Kolokwium pisemne

Kolokwium obejmuje materiał z zajęć 1–14. Kolokwium pisemny

MATERIAŁY WIDEO (do wykorzystania w trakcie semestru — maksymalnie 2–3)

V1. „Czy Polska ma swoje soft power? Jak je zmierzyć?" — referat z konferencji, projekt Geograficzno-polityczny atlas Polski, UW.
Dostęp: https://atlas2022.uw.edu.pl/1256-2/ | ok. 25 min | polecane do Zajęć 9

V2. Cykl „Dyplomatycznie o kulturze" — rozmowy z dyplomatami i pracownikami instytucji kultury, Instytut Studiów Międzykulturowych UJ, prowadzenie: prof. B. Gierat-Bieroń.
Dostęp: https://ism.uj.edu.pl/dyplomacja-kulturalna/informacje | 15–30 min/odcinek | polecane do Zajęć 9, 11 lub 12

V3. TEDxWarsaw — wybrane wystąpienie dotyczące kultury, tożsamości lub globalizacji (wybór prowadzącego przed zajęciami).
Dostęp: https://tedxwarsaw.org/ | ok. 15 min | polecane do Zajęć 1, 3 lub 5

SYMULACJE I NARZĘDZIA INTERAKTYWNE

S1. Hofstede Country Comparison Tool — porównanie krajów według 6 wymiarów kulturowych.
Dostęp: https://geerthofstede.com | bezpłatne | polecane do Zajęć 5

S2. NMAD Diplomacy Simulations — scenariusze dyplomatyczne do odegrania w grupie (wolny dostęp, materiały PDF).
Dostęp: https://diplomacy.state.gov/education/diplomacy-simulations/ | polecane do Zajęć 8 lub 12

S3. opcjonalne: Statecraft IR Simulation — zarządzanie fikcyjnym państwem (negocjacje, kultura, handel). Uwaga: koszt ok. 35 USD/studenta.
Dostęp: https://www.statecraftsims.com | opcjonalne, jako projekt końcowy