Ochrona praw własności intelektualnej 490-MS2-1OPW

Zapoznanie studentów z materiałami źródłowymi dotyczącymi prawa autorskiego i szerzej prawa własności intelektualnej, tj. aktami prawa międzynarodowego, prawa unijnego oraz prawa polskiego, literaturą przedmiotu. Przedstawienie podstawowych zasad prawa autorskiego i wyjaśnienie ich zastosowania w procesie przygotowania pracy magisterskiej. Analiza na przykładach z orzecznictwa sądowego takich zagadnień, jak w szczególności: podmiot i przedmiot prawa autorskiego; wyłączenia spod ochrony prawa autorskiego; prawo cytatu; zjawisko plagiatu i autoplagiatu w działalności naukowej; zasady korzystania z cudzej twórczości naukowej.
Zasady prawa autorskiego. Przedmiot prawa autorskiego. Cecha twórczości i indywidualności. Wyłączenia spod ochrony prawa autorskiego. Graniczne wytwory intelektu. Rodzaje utworów. Powstanie i czas ochrony. Podmiot praw autorskich. Twórca, współtwórca, twórczość pracownicza. Następcy prawni. Autorskie prawa osobiste. Ochrona autorskich praw osobistych. Autorskie prawa majątkowe. Pola eksploatacji. Postacie korzystania z utworu. Rozporządzania utworem. Prawa wyłączne do utworu. Czas ochrony autorskich praw majątkowych. Ograniczenia treści autorskich praw majątkowych. Dozwolony użytek osobisty i publiczny. Prawo cytatu, antologia, przedruk, licencje dla bibliotek, szkół i ośrodków dokumentacji, publiczne odtwarzanie programu radiowego lub telewizyjnego. Programy komputerowe. Utwory audiowizualne. Organizacje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi. Rodzaje umów prawno autorskich. Plagiat. Cechy charakterystyczne plagiatu. Odpowiedzialność cywilna i karna z tytułu popełnienia plagiatu. Odpowiedzialność cywilna z tytułu naruszenia praw autorskich osobistych i majątkowych. Odpowiedzialność karna. Szczególne postacie utworów. Utwory audiowizualne i programy komputerowe. Ochrona wizerunku i adresata korespondencji. Prawa pokrewne. Międzynarodowa ochrona praw autorskich. Pojęcie i rodzaje praw pokrewnych. Ochrona baz danych. Prawo własności przemysłowej. Charakter norm prawa własności przemysłowej. Zakres prawa własności przemysłowej.

Profil studiów ogólnoakademicki

Forma studiów stacjonarne,

Rodzaj przedmiotu obowiązkowy

Dziedzina i dyscyplina nauki: stosunki międzynarodowe, nauki społeczne

Rok studiów/semestr I rok, I stopnia, semestr zimowy.

Wymagania wstępne: podstawowe informacje prawne (wstęp do prawa)

Liczba godzin zajęć dydaktycznych z podziałem na formy prowadzenia zajęć wykład 15 h.

Metody dydaktyczne Wykład z wykorzystaniem prezentacji multimedialnej, opracowanej w oparciu o obowiązujące przepisy z zakresu prawa własności intelektualnej, orzecznictwa sądów krajowych, literaturze przedmiotu . W trakcie wykładu poruszane są także aktualne wydarzenia nawiązujące do prawa własności intelektualnej. Dyskusja na temat możliwości stosowania przepisów prawa własności intelektualnej.

Zaliczenie następuje w formie pisemnej. W sytuacji nieuzyskania odpowiedniej liczby punktów, umożliwiającej uzyskanie zaliczenia (ocena), następuje odpowiedź ustna.

Punkty ECTS – 1
Bilans nakładu pracy studenta – udział w zajęciach 15 godz.
przygotowanie do zajęć i zaliczenia 5 godz.,
udział w konsultacjach związanych z zajęciami 5 godz.,
Razem: 25 godzin, co odpowiada 1 pkt ECTS.

Wskaźniki ilościowe
- nakład pracy studenta związany z zajęciami wymagającymi bezpośredniego udziału nauczyciela 20 godzin, co odpowiada 0,8 pkt ECTS
- nakład pracy studenta, który nie wymaga bezpośredniego udziału nauczyciela 5 godz., co odpowiada 0,2 pkt ECTS.

Profil studiów - ogólnoakademicki;
Forma studiów - stacjonarne;
Rodzaj przedmiotu - obowiązkowy;
Dziedzina - nauki społeczne, stosunki międzynarodowe;
Rok studiów - 2025/2026, semestr zimowy;
Wymagania wstępne - wiedza nabyta w szkole średniej z zakresu Wiedzy o Społeczeństwie;
Liczba godzin zajęć z podziałem na formy prowadzenia zajęć: 15 godz. wykład;

Metody dydaktyczne Wykład z wykorzystaniem prezentacji multimedialnej, opracowanej w oparciu o obowiązujące krajowe, międzynarodowe oraz wybranych państw przepisy z zakresu prawa własności intelektualnej, orzecznictwa sądów krajowych oraz wybranych państw. Studium przypadków. W trakcie wykładu poruszane są także aktualne zagadnienia oraz problemy nawiązujące do prawa własności intelektualnej. Dyskusja na temat zakresu stosowania przepisów prawa własności intelektualnej w praktyce.

Zaliczenie następuje w formie pisemnej, test. W sytuacji nieuzyskania odpowiedniej liczby punktów, umożliwiającej uzyskanie zaliczenia (ocena), następuje odpowiedź ustna.
Studenci zostaną powiadomieni za pośrednictwem maila o zasadach zaliczenia, obowiązującej punktacji oraz zrealizowanych w czasie zajęć tematach i wykorzystanych materiałach do ich opracowania.

Punkty ECTS – 1
Bilans nakładu pracy studenta – udział w zajęciach 15 godz.
przygotowanie do zajęć i zaliczenia 5 godz.,
udział w konsultacjach związanych z zajęciami 5 godz.,
Razem: 25 godzin, co odpowiada 1 pkt ECTS.

Wskaźniki ilościowe
- nakład pracy studenta związany z zajęciami wymagającymi bezpośredniego udziału nauczyciela 20 godzin, co odpowiada 0,8 pkt ECTS
- nakład pracy studenta, który nie wymaga bezpośredniego udziału nauczyciela 5 godz., co odpowiada 0,2 pkt ECTS.

Opis:
Zapoznanie studentów z materiałami źródłowymi dotyczącymi prawa autorskiego i szerzej prawa własności intelektualnej, tj. aktami prawa międzynarodowego, prawa unijnego, prawa polskiego oraz wybranych państw (zwłaszcza w kontekście regulacji autorskoprawnych w USA i WB), literaturą przedmiotu. Przedstawienie podstawowych zasad prawa autorskiego i wyjaśnienie ich zastosowania w procesie przygotowania pracy magisterskiej. Analiza na przykładach z orzecznictwa krajowego, międzynarodowego oraz wybranych państw, takich zagadnień, jak w szczególności: podmiot i przedmiot prawa autorskiego; wyłączenia spod ochrony prawa autorskiego; prawo cytatu; zjawisko plagiatu i autoplagiatu, także w działalności naukowej; zasady korzystania z cudzej twórczości naukowej. Zasady prawa autorskiego. Przedmiot prawa autorskiego. Cecha twórczości i indywidualności. Wyłączenia spod ochrony prawa autorskiego. Graniczne wytwory intelektu. Rodzaje utworów. Powstanie i czas ochrony. Podmiot praw autorskich. Twórca, współtwórca, twórczość pracownicza. Następcy prawni. Autorskie prawa osobiste. Ochrona autorskich praw osobistych. Autorskie prawa majątkowe. Pola eksploatacji. Postacie korzystania z utworu. Rozporządzania utworem. Prawa wyłączne do utworu. Czas ochrony autorskich praw majątkowych. Ograniczenia treści autorskich praw majątkowych. Dozwolony użytek osobisty i publiczny. Prawo cytatu, antologia, przedruk, licencje dla bibliotek, szkół i ośrodków dokumentacji, publiczne odtwarzanie programu radiowego lub telewizyjnego. Programy komputerowe. Utwory audiowizualne. Organizacje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi. Rodzaje umów prawnoautorskich. Plagiat. Cechy charakterystyczne plagiatu. Odpowiedzialność cywilna i karna z tytułu popełnienia plagiatu. Odpowiedzialność cywilna z tytułu naruszenia praw autorskich osobistych i majątkowych. Odpowiedzialność karna. Szczególne postacie utworów. Utwory audiowizualne i programy komputerowe. Ochrona wizerunku i adresata korespondencji. Prawa pokrewne. Międzynarodowa ochrona praw autorskich. Pojęcie i rodzaje praw pokrewnych. Ochrona baz danych. Prawo własności przemysłowej. Charakter norm prawa własności przemysłowej. Zakres prawa własności przemysłowej.

Literatura podstawowa:
1. P. Kostański, Ł. Żelechowski, Prawo własności przemysłowej, Warszawa 2020.
2. K. Czub, Prawo własności intelektualnej, Warszawa 2021.
3. J.Barta, R.Markiewicz, Prawo autorskie i prawa pokrewne. Wprowadzenie, Warszawa 2024.
4. J. Sieńczyło-Chlabicz, Prawo własności intelektualnej, Warszawa 2021.

Literatura uzupełniająca:
1. Własność przemysłowa. Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, red. R.Skubisz, Warszawa 2015.
2. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, red. J. Szwaja, Warszawa 2024.
3. E. Nowińska, K. Szczepanowska-Kozłowska, U. Promińska, Prawa własności przemysłowej. Przedmiot, treść, naruszenie, Warszawa 2021.

Literatura podstawowa:
J. Sieńczyło-Chlabicz (red.), Prawo własności intelektualnej. Teoria i praktyka, Warszawa 2021.

Literatura uzupełniająca:
J.Barta, R.Markiewicz, Prawo autorskie i prawa pokrewne. Wprowadzenie, Warszawa 2024.

Wybrane przepisy z następujących aktów prawnych, jako uzupełnienie:
Konstytucja z 1997 r.:
Art. 21. Rzeczpospolita Polska chroni własność i prawo dziedziczenia.
Art. 64. 1. Każdy ma prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo dziedziczenia. 2. Własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej.
U S T AWA z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071, 1172:
Art. 23. Dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach.
U S T AWA z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 24;
U S T AWA z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej, t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1170;
U S T AWA z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych, t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1769;
U S T AWA z dnia 15 czerwca 2018 r. o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi, t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1665.
Główne źródła prawa międzynarodowego z zakresu własności intelektualnej
1) Konwencja paryska o ochronie własności przemysłowej z dnia 20 marca 1883 r., obecnie obowiązująca w akcie sztokholmskim, sporządzonym w Sztokholmie dnia 14 lipca 1967 r. (Dz. U. z 1975 r. Nr 9, poz. 51);
2) Konwencja berneńska o ochronie dzieł literackich i artystycznych z dnia 9 września 1886 r., obecnie obowiązująca w akcie paryskim, sporządzonym w Paryżu dnia 24 lipca 1971 r. (Dz. U. z 1990 r. Nr 82, poz. 474);
DYREKTYWA 2001/84/WE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 27 września 2001 r. w sprawie prawa autora do wynagrodzenia z tytułu odsprzedaży oryginalnego egzemplarza dzieła sztuki (Dz.U.UE L z dnia 13 października 2001 r.);

Regulacje obcych państw:
Copyright Law of the United States of America and Related Laws Contained in Title 17 of the United States Code;
Gesetz über Urheberrecht und verwandte Schutzrechte (Urheberrechtsgesetz), Niemcy;
Wielka Brytania - https://copyrightservice.co.uk/copyright/intellectual_property.