Zaufanie epistemiczne i mentalizacja - zajęcia fakultatywne 500-FS1-3FZEM9
Profil studiów – ogólnoakademicki
Forma studiów – stacjonarne
Rodzaj przedmiotu – fakultet
Dziedzina nauki humanistyczne/społeczne dyscyplina filozofia/psychologia
Rok studiów/sem. - rok III sem. 6
Wymagania wstępne – brak
Liczba godzin zajęć dydaktycznych z podziałem na formy prowadzenia zajęć – 0 godzin wykładu (w tym 0 godz. zdalnych synchronicznych i 0 godz. zdalnych asynchronicznych) i 30 godzin ćwiczeń - konwersatorium (w tym 0 godz. zdalnych synchronicznych i 0 godz. zdalnych asynchronicznych).
Metody dydaktyczne – praca z tekstem naukowym, metoda projektu, samodzielnie opracowywane analizy przypadków, dyskusje filozoficzne i kognitywistyczne, obserwacje sytuacji w realnym życiu (np. w bibliotece, kawiarni, szpitalu) obejmujące analizę komunikacji w przestrzeni publicznej, krótkie „etnograficzne” etiudy dokumentujące przejawy mentalizacji i/lub zaufania epistemicznego in vivo, analiza istniejących danych z filmów, książek oraz przestrzeni online i offline, a także debata Oksfordzka.
Punkty ECTS – 3
Bilans nakładu pracy studenta – udział w zajęciach 30 godz. (w tym 0 godz. zdalnych synchronicznych i 0 godz. zdalnych asynchronicznych)
przygotowanie do zajęć: 10 godz.
analiza wybranego przypadku lub metody o charakterze (nie)klinicznym: 6 godz.
konsultacja projektu: 4 godz.
obserwacja in vivo: 12 godz.
opracowanie przypadku metodą projektu: 7 godz.
przygotowanie i udział w dyskusjach grupowych prezentujących projekty: 6 godz.
Razem: 75 godzin, co odpowiada 3 ECTS
Wskaźniki ilościowe – nakład pracy studenta związany z zajęciami wymagającymi bezpośredniego udziału nauczyciela (udział w zajęciach, obserwacja in vivo, konsultacja projektu, przygotowanie i udział w dyskusjach grupowych prezentujących projekty) 52 godziny, co odpowiada 2,08 pkt ECTS oraz nakład pracy studenta, który nie wymaga bezpośredniego udziału nauczyciela 23 godz., co odpowiada 0,92 pkt ECTS.
Rodzaj przedmiotu
Tryb prowadzenia przedmiotu
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
WIEDZA, absolwent:
- rozumie podstawowe pojęcia oraz kwestie teoretyczne i empiryczne związane z mentalizacją i zaufaniem epistemicznym. Zna ich filozoficzne, psychologiczne i kognitywistyczne ujęcia, w tym najważniejsze modele oraz strategie badawcze – KA6_WG1;
UMIEJĘTNOŚCI, absolwent:
- potrafi samodzielnie opisywać i proponować interpretacje zebranych materiałów, takich jak sceny filmowe, obserwacje społeczne, badania lub raporty naukowe czy przykłady z mediów, odnosząc je do procesów metalizacyjnych i epistemicznych. Wykonuje te analizy zgodnie ze wskazówkami prowadzącego i z wykorzystaniem omawianych podczas zajęć koncepcji – KA6_UW3;
KOMPETENCJE SPOŁECZNE, absolwent:
- potrafi krytycznie oceniać wiarygodność informacji oraz refleksyjnie analizować poznawcze i emocjonalne reakcje uczestników w naukowych i nienaukowych kontekstach społecznych, odnosząc je do adekwatnych elementów mentalizacji i zaufania epistemicznego. Rozwija postawę epistemicznej uważności wobec procesów poznawczych innych osób – KA6_KK1.
Kryteria oceniania
Konwersatorium: zaliczenie końcowe pisemne lub ustne.
W zależności od obowiązujących regulacji, zastrzega się możliwość przeprowadzenia zaliczenia końcowego lub egzaminu końcowego przy użyciu środków komunikacji elektronicznej.
Literatura
Literatura podstawowa:
1. Campbell, C., & Allison, E. (2022). Mentalizing the modern world. Psychoanalytic Psychotherapy, 36(3), 206–217.
2. Campbell, C., Tanzer, M., Saunders, R., Booker, T., Allison, E., Li, E., et al. (2021). Development and validation of a self-report measure of epistemic trust. PLOS ONE, 16(4), https://doi.org/10.1371/journal.pone.0250264
3. Fonagy, P. (1997). Attachment and reflective function: Their role in self-organization. Development and Psychopathology, 9(4), 679–700.
4. Fonagy, P., Luyten, P., Moulton-Perkins, A., Lee, Y. W., Warren, F., Howard, S., et al. (2016). Development and validation of a self-report measure of mentalizing: The Reflective Functioning Questionnaire. PLOS ONE, 11(7), e0158678.
5. Jańczak, M. O. (2021). Adaptation and validation of the Mentalization Scale (MentS) – a self-report measure of mentalizing. Psychiatria Polska, 55(6), 1257–1274. https://doi.org/10.12740/pp/125383
6. Kandel, E. (2024). Zaburzony umysł. Co nietypowe mózgi mówią o nas samych. Copernicus Center Press (wybrane fragmenty).
7. Karolczak, A. (2025). Na ścieżkach zdrowia psychicznego. Umysł, ciało i mentalizacja. W M. Niesiobędzka i M. Kolemba (Red.), Umysł i ciało. Ukryte zasoby (s. 15–36). Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku. https://hdl.handle.net/11320/18305
8. Karolczak, A. (2025). Związki pomiędzy aspektami mentalizacji i podskładnikami współczucia dla innych w grupie kobiet. Lubelski Rocznik Pedagogiczny, 44(1), 75–86. https://doi.org/10.17951/lrp.2025.44.1.75
9. Langer, E. J. (1991). Problemy uświadamiania: Konsekwencje refleksyjności i bezrefleksyjności. W T. Maruszewski (red.), Poznanie, afekt, zachowanie (s. 137–179). PWN.
Literatura uzupełniająca:
1. Allen, J. G., Fonagy, P., & Bateman, A. W. (2014). Mentalizowanie w praktyce klinicznej. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
2. Cierpiałkowska, L. (2025). Psychopatologia. Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR (zwłaszcza rozdziały 1-2, 10).
3. Dimitrijević, A., Hanak, N., Altaras Dimitrijević, A., & Jolić Marjanović, Z. (2017). The Mentalization Scale (MentS): A self-report measure for the assessment of mentalizing capacity. Journal of Personality Assessment, 100(3), 268–280. https://doi.org/10.1080/00223891.2017.1310730
4. Niesiobędzka, M. i Kolemba, M. (red.). (2025). Umysł i ciało – ukryte zasoby. Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku. https://hdl.handle.net/11320/18305
5. Seligman, M.E.P., Walker, E.F., Rosenhan, D.L. (wydanie najnowsze z 2024). Psychopatologia. Zysk i S-ka Wydawnictwo.
6. Woźniak Prus, M., Gambin, M., Cudo, A., & Sharp, C. (2022). Investigation of the factor structure of the Reflective Functioning Questionnaire (RFQ 8): One or two dimensions? Journal of Personality Assessment, 104(6), 736–746.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: