Neuroestetyka 500-KS2-2NEE
Konwersatorium poświęcone jest neurobiologicznym i filozoficznym podstawom doświadczenia estetycznego oraz ich zastosowaniu w projektowaniu systemów AI wspomagających przeżycia estetyczne.
Kurs rozpoczyna się od fenomenologii: studenci opisują własne intensywne doświadczenia estetyczne, identyfikują luki i blokady w swoim przeżywaniu (np. trudność w emocjonalnym odbiorze tekstu, wpływ nastroju na wrażliwość estetyczną, problem werbalizacji przeżyć) oraz formułują cele dla systemu AI, który te luki miałby adresować.
Na tej bazie wprowadzane są mechanizmy neurobiologiczne: triada estetyczna Chatterjee i Vartaniana (komponent sensoryczno-motoryczny, emocjonalno-waluacyjny i znaczeniowo-poznawczy), odkrycia Vessel i współpracowników dotyczące aktywacji sieci domyślnej podczas intensywnych przeżyć estetycznych, fluencja przetwarzania jako źródło przyjemności estetycznej oraz rola kodowania predykcyjnego w percepcji sztuki. Wiedza neuronaukowa jest integrowana z pracą projektową: mechanizmy mózgowe pomagają studentom zrozumieć, dlaczego określone pojęcia estetyczne są trudne do operacjonalizacji.
Studenci pracują w grupach tematycznych (rozumienie, pogłębianie lub translacja doświadczenia estetycznego), projektując prompt systemowy dla modelu językowego, który pełni funkcję towarzysza estetycznego. Proces obejmuje: operacjonalizację pojęć (przejście od definicji ostensywnych do operacyjnych), testowanie z modelem językowym oraz iteracyjne ulepszanie. Kurs kończy się prezentacjami grupowymi z demonstracją działającego systemu i dyskusją międzygrupową.
Szacunkowy nakład pracy studenta: 15h zajęć w sali + ok. 20h pracy samodzielnej (lektura artykułów, opis fenomenologiczny, praca nad promptem systemowym, przygotowanie prezentacji) + ok. 15h pracy grupowej = ok. 50h (2 ECTS).
Rodzaj przedmiotu
Założenia (opisowo)
Koordynatorzy przedmiotu
Efekty kształcenia
WIEDZA, absolwent zna i rozumie:
KA7_WG11 - neurobiologiczne mechanizmy poznania piękna, w tym triadę estetyczną (sensoryczno-motoryczna, emocjonalno-waluacyjna, znaczeniowo-poznawcza), rolę sieci domyślnej w intensywnym doświadczeniu estetycznym oraz filozoficzne interpretacje tych mechanizmów
KA7_WG7 - teorie filozoficzne wyjaśniające funkcje poznawcze zaangażowane w doświadczenie estetyczne, w szczególności fenomenologię percepcji estetycznej, problem operacjonalizacji pojęć subiektywnych oraz relację między przeżyciem pierwszoosobowym a opisem naukowym
KA7_WK4 - wpływ rozwoju technologii wspierających możliwości poznawcze, w tym AI, na rozumienie i projektowanie doświadczeń estetycznych
UMIEJĘTNOŚCI, absolwent potrafi:
KA7_UW4 - wykorzystywać wiedzę o technologiach AI do zaprojektowania systemu wspomagającego doświadczenie estetyczne, przekładając pojęcia fenomenologiczne i neuronaukowe na operacyjne instrukcje dla modelu językowego
KA7_UK2 - prowadzić dyskusje filozoficzne i psychologiczne dotyczące natury doświadczenia estetycznego, formułować definicje operacyjne pojęć estetycznych oraz bronić ich przed kontrprzykładami
KOMPETENCJE SPOŁECZNE, absolwent jest gotów do:
KA7_KK1 - przyjmowania postawy krytycznej wobec uproszczonych modeli doświadczenia estetycznego, w tym zarówno naiwnego subiektywizmu jak i redukcjonizmu neurobiologicznego
KA7_KK3 - śledzenia i krytycznej oceny rozwoju technologii poznawczych, w tym możliwości i ograniczeń AI w rozumieniu i wspomaganiu ludzkich przeżyć estetycznych
Kryteria oceniania
Ocena końcowa oparta na projekcie grupowym (60%) i aktywności na zajęciach (40%). Projekt grupowy oceniany jest pod kątem: jasności celu systemu, jakości operacjonalizacji pojęć, integracji wiedzy neuroestetycznej oraz demonstracji działającego systemu. Aktywność obejmuje: udział w dyskusjach, pracę indywidualną (opis fenomenologiczny) i wkład w pracę grupową. Skala ocen: 51-60% ocena 3, 61-70% ocena 3+, 71-80% ocena 4, 81-90% ocena 4+, 91-100% ocena 5.
Literatura
Literatura podstawowa:
1. Chatterjee, A., & Vartanian, O. (2014). Neuroaesthetics. Trends in Cognitive Sciences, 18(7), 370-375.
2. Vessel, E. A., Starr, G. G., & Rubin, N. (2012). The brain on art: Intense aesthetic experience activates the default mode network. Frontiers in Human Neuroscience, 6, 66.
Literatura uzupełniająca:
1. Pelowski, M., Markey, P. S., Forster, M., Gerger, G., & Leder, H. (2017). Move me, astonish me... delight my eyes and brain: The Vienna Integrated Model of top-down and bottom-up processes in Art Perception (VIMAP) and corresponding affective, evaluative, and neurophysiological correlates. Physics of Life Reviews, 21, 80-125.
2. Reber, R., Schwarz, N., & Winkielman, P. (2004). Processing fluency and aesthetic pleasure: Is beauty in the perceiver's processing experience? Personality and Social Psychology Review, 8(4), 364-382.
3. Freedberg, D., & Gallese, V. (2007). Motion, emotion and empathy in esthetic experience. Trends in Cognitive Sciences, 11(5), 197-203.
4. Kandel, E. R. (2012). The Age of Insight: The Quest to Understand the Unconscious in Art, Mind, and Brain, from Vienna 1900 to the Present. Random House.
Więcej informacji
Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb: