Reclaiming Narratives in Various Areas of Culture – Decolonization of Imagination in the 21st Century 520-ERA-3RNAC

Profil studiów - ogólnoakademicki.
Forma studiów – stacjonarne
Rodzaj przedmiotu – obowiązkowy
Dziedzina nauk humanistycznych: nauki o kulturze i religii M-3
Rok studiów pierwszy rok drugiego stopnia /semestr I
Wymagania wstępne - brak
Liczba godzin zajęć dydaktycznych z podziałem na formy prowadzenia zajęć – np. 130 godzin konwersatorium
Metody dydaktyczne – . wykład konwersatoryjny, metoda heurystyczna, metoda problemowa, (w ramach wykładu),
metoda problemowa, dyskusja moderowana (w ramach ćwiczeń, również w ramach konsultacji), metoda pokazu (w ramach zajęć
zdalnych asynchronicznych).
Punkty ECTS – np. 5
Bilans nakładu pracy studenta – np. udział w zajęciach 30 godz/15 godzin wykładu/15 godzin ćwiczeń
przygotowania studenta związane z zajęciami 70 godz., egzamin 2 godz. Razem: 140 godzin, co odpowiada 4 pkt ECTS.
Wskaźniki ilościowe – np. nakład pracy studenta związany z zajęciami wymagającymi bezpośredniego udziału nauczyciela 40 godzin, co
odpowiada 2 pkt ECTS oraz nakład pracy studenta, który nie wymaga bezpośredniego udziału nauczyciela 100 godz., co odpowiada 3,0
pkt ECTS.

W cyklu 2025:

Core Literature:
Tuck, E., & Yang, K. W. (2012). Decolonization is not a metaphor
Smith, L. T. (2021). Decolonizing Methodologies
Coulthard, G. (2014). Red Skin, White Masks
Simpson, L. B. (2020). As We Have Always Done
Selected cultural texts (literature, film, podcasts, contemporary art)
Supplementary Literature:
1. Narratives of Indigenous Communities and Local Knowledge
Leanne Betasamosake Simpson, This Accident of Being Lost (a poetic-essayistic form of voice reclamation)

Robin Wall Kimmerer, Braiding Sweetgrass: Indigenous Wisdom, Scientific Knowledge and the Teachings of Plants
Thomas King, The Truth About Stories: A Native Narrative
Linda Hogan, Dwellings: A Spiritual History of the Living World
2. Affect, Memory, Trauma, and Resistance
Sara Ahmed, The Cultural Politics of Emotion
Marianne Hirsch, The Generation of Postmemory
Saidiya Hartman, Lose Your Mother: A Journey Along the Atlantic Slave Route
Christina Sharpe, In the Wake: On Blackness and Being
3. Decolonization in Art, Literature, and Film
Ariella Aïsha Azoulay, Potential History: Unlearning Imperialism
Rolando Vázquez, Vistas of Modernity: Decolonial Aesthesis and the End of the Contemporary
bell hooks, Art on My Mind: Visual Politics
Trinh T. Minh-ha, Woman, Native, Other: Writing Postcoloniality and Feminism
4. Decolonial Theories and Epistemologies
Walter Mignolo, The Darker Side of Western Modernity
Boaventura de Sousa Santos, Epistemologies of the South: Justice Against Epistemicide
Eve Tuck & K. Wayne Yang (eds.), Toward What Justice?
Aníbal Quijano – articles on “coloniality of power” (e.g., in Globalization and the Decolonial Option)
5. Practices and Case Studies (Central and Eastern Europe, Borderlands, Migration)
Madina Tlostanova, What Does It Mean to Be Post-Soviet?
Katarzyna Marciniak, Immigrant Protest: Politics, Aesthetics, and Everyday Dissent
Joanna Tokarska-Bakir, Under the Curse: A Social Portrait of the Kielce Pogrom
Magdalena Zaborowska, Me and My House: James Baldwin's Last Decade in France (Baldwin as a figure of transcultural narration)
Films, Podcasts, and Audiovisual Materials (for workshop use):
Sugarcane (2023, dir. Julian Brave NoiseCat, Emily Kassie)
The Territory (2022, National Geographic)
TV series Little Bird (2023, Canada)
Podcast: “The Inconvenient History of Scandinavia” (Episodes 1–6 – “On Sacred Land”, Pismo, PL)
Selected excerpts from: Smoke Signals, Rabbit-Proof Fence, Wind River, Daughters of the Dust

Założenia (opisowo)

Celem przedmiotu jest zapoznanie studentek i studentów z problematyką odzyskiwania narracji w kontekście współczesnych debat kulturowych, dekolonialnych i postkolonialnych. Zajęcia koncentrują się na analizie tekstów kultury (literatura, film, sztuka, performans, podcasty) tworzonych przez osoby i społeczności historycznie marginalizowane, zwłaszcza rdzennych, migracyjnych i postkolonialnych. Szczególny nacisk położony zostanie na dekolonizację wyobraźni, epistemologii oraz metod badawczych. Studentki i studenci nauczą się rozpoznawać strategie odzyskiwania głosu i podmiotowości, analizować formy oporu kulturowego oraz rozumieć, jak narracje kształtują relacje władzy, pamięć zbiorową i tożsamość. Przedmiot rozwija kompetencje refleksyjno-analityczne, kulturową wrażliwość oraz zdolność pracy w środowisku międzykulturowym i interdyscyplinarnym.

Rodzaj przedmiotu

W cyklu 2025:

humanizujące
monograficzne
fakultatywne
nieobowiązkowe
okolicznościowe

Ogólnie:

kształcenia ogólnego
nieobowiązkowe
humanizujące
monograficzne
fakultatywne

Tryb prowadzenia przedmiotu

W cyklu 2025:

w sali

Ogólnie:

mieszany: w sali i zdalnie

Efekty kształcenia

Wiedza (symbol: W)
W01: Ma pogłębioną wiedzę o współczesnych teoriach postkolonialnych i dekolonialnych oraz ich zastosowaniach w analizie tekstów kultury. (KRK: P7S_WG – wiedza specjalistyczna w zakresie dziedziny nauk humanistycznych)
W02: Zna wybrane koncepcje odzyskiwania narracji i potrafi umiejscowić je w szerszym kontekście kulturowym, politycznym i historycznym. (P7S_WK – kontekstualizacja wiedzy)
Umiejętności (symbol: U)
U01: Potrafi analizować teksty kultury (literackie, audiowizualne, performatywne) z uwzględnieniem krytyki kolonialnej, rdzennych epistemologii i perspektyw marginalizowanych. (P7S_UW – wykorzystywanie wiedzy do rozwiązywania problemów)
U02: Umie rozpoznać i zinterpretować strategie reprezentacji oraz ich wpływ na kształtowanie wyobraźni społecznej i kulturowej. (P7S_UK – komunikacja w środowisku akademickim i poza nim)
U03: Potrafi samodzielnie przygotować esej analityczny, prezentację lub projekt badawczo-refleksyjny w języku angielskim. (P7S_UO – planowanie i realizacja zadań)
Kompetencje społeczne (symbol: K)
K01: Ma pogłębioną świadomość wpływu narracji na relacje władzy, wykluczenia i odzyskiwania głosu w kontekście globalnym i lokalnym. (P7S_KK – rozumienie etycznych i społecznych skutków działań)
K02: Wykazuje wrażliwość kulturową i postawę otwartości wobec różnorodnych form ekspresji i tożsamości. (P7S_KR – odpowiedzialność za przekaz kulturowy)
K03: Potrafi współpracować w zespole interdyscyplinarnym i międzykulturowym, wykazując się refleksją nad własnym miejscem w strukturach władzy wiedzy. (P7S_KO – współpraca i odpowiedzialność społeczna)

Kryteria oceniania

Aktywny udział w zajęciach i dyskusjach - 20%- Obecność, zaangażowanie, jakość wypowiedzi i refleksji
Analiza przypadku / praca warsztatowa - 20%- Indywidualna lub grupowa analiza wybranego tekstu kultury
Prezentacja (indywidualna lub zespołowa)- 10%- Autorskie ujęcie zagadnienia, umiejętność komunikacji
Esej końcowy (3000–4000 słów)- 35%- Krytyczna analiza tematu zgodna z tematyką kursu
Portfolio refleksyjne / dziennik lektur - 15% - Krótkie wpisy refleksyjne nt. omawianych materiałów, rozwój postawy

Literatura

Literatura podstawowa:

Tuck, E., & Yang, K. W. (2012). Decolonization is not a metaphor
Smith, L. T. (2021). Decolonizing Methodologies
Coulthard, G. (2014). Red Skin, White Masks
Simpson, L. B. (2020). As We Have Always Done
Wybrane teksty kultury (literatura, film, podcasty, sztuka współczesna)

Literatura uzupełniająca:
1. Narracje rdzennych społeczności i wiedza lokalna

Leanne Betasamosake Simpson, This Accident of Being Lost (poetycko-eseistyczna forma odzyskiwania głosu)
Robin Wall Kimmerer, Braiding Sweetgrass: Indigenous Wisdom, Scientific Knowledge and the Teachings of Plants
Thomas King, The Truth About Stories: A Native Narrative
Linda Hogan, Dwellings: A Spiritual History of the Living World
2. Afektywność, pamięć, trauma i opór
Sara Ahmed, The Cultural Politics of Emotion
Marianne Hirsch, The Generation of Postmemory
Saidiya Hartman, Lose Your Mother: A Journey Along the Atlantic Slave Route
Christina Sharpe, In the Wake: On Blackness and Being

3. Dekolonizacja w sztuce, literaturze i filmie
Ariella Aïsha Azoulay, Potential History: Unlearning Imperialism
Rolando Vázquez, Vistas of Modernity: Decolonial Aesthesis and the End of the Contemporary
bell hooks, Art on My Mind: Visual Politics
Trinh T. Minh-ha, Woman, Native, Other: Writing Postcoloniality and Feminism
Teorie i epistemologie dekolonialne
Walter Mignolo, The Darker Side of Western Modernity
Boaventura de Sousa Santos, Epistemologies of the South: Justice Against Epistemicide
Eve Tuck & K. Wayne Yang, Toward What Justice? (red.)
Aníbal Quijano – artykuły o „kolonialności władzy” (np. w zbiorach Globalization and the Decolonial Option)
5. Praktyki i studia przypadków (Europa Środkowo-Wschodnia, pogranicza, migracje)
Madina Tlostanova, What Does It Mean to Be Post-Soviet?
Katarzyna Marciniak, Immigrant Protest: Politics, Aesthetics, and Everyday Dissent
Joanna Tokarska-Bakir, Pod Klątwą. Społeczny portret pogromu kieleckiego
Magdalena Zaborowska, Me and My House: James Baldwin's Last Decade in France (Baldwin jako figura transkulturowej narracji)
Filmy, podcasty i materiały audiowizualne (do pracy warsztatowej):
Sugarcane (2023, reż. Julian Brave NoiseCat, Emily Kassie)
Terytorium / The Territory (2022, NatGeo)
Serial Little Bird (2023, Kanada)
Audioserial : „Niewygodna historia Skandynawii” (odc. 1–6 – „Na uświęconej ziemi”, Pismo)
Fragmenty: Smoke Signals, Rabbit-Proof Fence, Wind River, Daughters of the Dust

W cyklu 2025:

Literatura podstawowa:

Literatura uzupełniająca:
1. Narracje rdzennych społeczności i wiedza lokalna

Uwagi

W cyklu 2025:

przedmiot prowadzony w języku angielskim z uwzglednieniem indywidualnych potrzeb studentów w zakresie projektowania uniwerslanego

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 520-ERA-3RNAC w USOSweb