Teoria sztuki 520-KS2-2TST

Profil studiów: Ogólnoakademicki
Forma studiów: Stacjonarne
Rodzaj przedmiotu: Obowiązkowy
Kod przedmiotu: 520-KS2-2TST
Dziedzina i dyscyplina nauki: nauki humanistyczne, dziedzina: dyscyplina nauk o kulturze i religii
Rok studiów / semestr: II rok II stopnia, III semestr
Metody dydaktyczne: Wykład połączony z prezentacją, metoda problemowa, zajęcia warsztatowe, praca w grupach, dyskusja, zajęcia w instytucjach sztuki i kultury, konsultacje.
Liczba godzin dydaktycznych z podziałem na formy prowadzenia zajęć: 15 godzin wykład i 30 godz. ćwiczeń.
Punkty ECTS: 5
Bilans nakładu pracy studenta:
- udział w ćwiczeniach - 30 godz.
- udział w wykładach - 15 godz.
- przygotowanie do zajęć - 60godz.
- przygotowanie pracy zaliczeniowej - 35 godz.
- udział w konsultacjach - 10godz.

Nakład pracy studenta związany z zajęciami:
- wymagającymi bezpośredniego udziału nauczyciela - 55 godz. co odpowiada 1,8pkt. ECTS,
- o charakterze praktycznym - 95 godz. - 3,2pkt. ECTS.

Tryb prowadzenia przedmiotu

w sali

Założenia (opisowo)

Studenci winni znać sposoby myślenia o kulturze, a także podstawowe wiadomości o sztuce, orientując się w takich zagadnieniach, jak akademizm XIX wieku, "rewolucja" w sztuce awangardowej I polowy XX wieku czy znać takie pojęcia jak neoawangarda. Wykłady poświęcone prezentacji teorii sztuki stanowiących podstawę doktryn artystycznych w historii sztuki XVIII, XIX i XX wieku. Omawiane jest tu zjawisko „religii sztuki” w XVIII i XIX w. koncepcja stylu J.J. Winckelmana, ekfraza dzieła sztuki jako nowy rodzaj piśmiennictwa o sztuce, społeczna teoria sztuki Williama Morrisa, koncepcja „woli twórczej” i „rozwoju sztuki” w teorii sztuki Aloisa Riegla, koncepcja stylu w teorii sztuki Heinricha Wöllflina, formalistyczna teoria sztuki Clementa Greenberga, antropologiczna teoria sztuki Aby’ego Warburga, następnie antropologia obrazu Hansa Beltinga, aż po Instytucjonalną teorię sztuki Arthura Danta i George’a Dickiego. Ćwiczenia stanowią przegląd różnych poglądów o sztuce, poczynając od poglądów L.B. Albertiego i Leonarda da Vinci, przez teorie A. von Hildebranda, K. Malewicza, W. Kandynskiego, St.I. Witkiewicza, Wł. Strzemińskiego, kończąc na teoriach G. Boehma, H. Beltinga, H. Fostera i teorii designu O. Aichera.

Koordynatorzy przedmiotu

Sebastian Kochaniec

Rodzaj przedmiotu

obowiązkowe

Efekty kształcenia

Absolwent ma:
- wiedzę na temat różnych nurtów w teorii sztuki - poczynając od teorii sztuki Johanna Joachima Winckelmana, przez teorię sztuki zaangażowanej społecznie Johna Ruskina, koncepcję „woli twórczej” i „rozwoju sztuki” Aloisa Riegla, aż po antropologiczną teorię Aby’ego Warburga, ikonologię Erwina Panofsky’ego i Jana Białostockiego, antropologię obrazu Hansa Beltinga i Instytucjonalną teorię sztuki Arthura Danta i George’a Dickiego (P7S_WG: KA7_WG1,KA7_WG2, KA7_WG3)
- rozumienie kulturowej roli sztuki, rozumienie pojęcia sztuka i pojęć z nim związanych, takich m.in. jak awangarda czy neoawangarda (P7S_WG:, KA7_WG3).
- znajomość problematyki zacierania granic między sztuka a kulturą popularną, znajomość otwartości pojęcia sztuka i jego relacji do pojęcia design (P6S_WK: KP6_WK1, KP6_WK3)

Absolwent potrafi:
U1. samodzielnie wyszukiwać, selekcjonować i porównywać informacje o teoriach sztuki z różnych źródeł (pisanych, wizualnych, cyfrowych), w tym także o charakterze historycznym, estetycznym i antropologicznym.
(P7S_UW: KA7_UW1)
U2. zastosować podstawowe i zaawansowane metody analizy i interpretacji dzieł sztuki oraz tekstów teoretycznych zgodnie z założeniami wybranych teorii sztuki (np. formalizmu, antropologii obrazu, teorii instytucjonalnej).
(P7S_UW: KA7_UW2)
U4. przeprowadzić krytyczną analizę dzieł sztuki lub wypowiedzi o sztuce z różnych epok i środowisk, określając ich znaczenia, społeczne i kulturowe funkcje i kontekst kulturowy w oparciu o poznane koncepcje i narzędzia teoretyczne.
(P7S_UW: KA7_UW4)
U3.sformułować i rozwinąć problem badawczy związany z teorią sztuki w kontekście kulturoznawczym, dobrać właściwe podejście metodologiczne, a następnie opracować i zaprezentować wyniki pracy (pisemnie lub ustnie).
(P7S_UW: KA7_UW3)

Absolwent jest gotów:
K1. wykazuje postawę aksjologiczną opartą na świadomej i krytycznej ocenie teorii sztuki oraz wytworów kultury artystycznej, potrafi rozpoznawać ich wartości symboliczne, estetyczne i społeczne, a także wykorzystywać je w rozwiązywaniu problemów interpretacyjnych i praktycznych w kontekście kulturowym. (P7S_KK: KA7_KK2)
K2. krytycznej analizy zakresu własnej wiedzy i umiejętności w dziedzinie teorii sztuki, identyfikuje braki oraz potrzebę ich samodzielnego pogłębiania, a w sytuacjach złożonych – korzysta z opinii ekspertów lub badań specjalistycznych z zakresu humanistyki i nauk o kulturze i religii. (P7S_KK: KA7_KK1)
K3. potrafi twórczo reagować na nowe zjawiska i problemy związane z teorią sztuki i jej społecznym i kulturowym oddziaływaniem, proponując autorskie, odpowiedzialne i kulturowo świadome interpretacje, a także inicjując działania edukacyjne lub popularyzatorskie w przestrzeni kultury. (P7S_KO: KA7_KO1)

Kryteria oceniania

Wykład - zaliczenie w formie egzaminu pisemnego. W ramach egzaminu studenci piszą esej na temat samodzielnie wybranego i opracowanego tematu - teorii sztuki omawianej na wykładach. Przedmiotem oceny jest znajomość danej teorii sztuki, znajomość lektur i umiejętność przedstawienia opisywanej problematyki.

Zajęcia - warunkiem zaliczenia jest obecność na zajęciach i udział w nich w sposób świadczący o znajomości omawianych lektur.

Literatura

Literatura do wykładów:
Johann Joachim Winckelmann, Dzieje sztuki starożytnej, przeł. Tadeusz Zatorski, oprac. Wojciech Bałus, Universitas, Kraków 2012
Ksawery Piwocki, Pierwsza nowoczesna teoria sztuki. Poglądy Aloisa Riegla, PWN, Warszawa 1970.
Heinrich Wöllflin, Podstawowe pojęcia historii sztuki. Problem rozwoju stylu w sztuce nowożytnej, przeł. D. Hanulanka, Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków 1962 (lub Słowo obraz/terytoria, Gdańsk 2006).
Aby Warburg, Narodziny Wenus i inne szkice renesansowe, przeł. Ryszard Kasperowicz, Wydawnictwo słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2010.
Aby Warburg, Obrazy z terytorium Indian Pueblo w Ameryce Północnej, przeł. Paulina Sosnowska, „Konteksty” 2011, nr 2-3 (293-294).
Erwin Panofsky, Perspektywa jako „forma symboliczna”, przeł. i red. Grażyna Jurkowlaniec, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2008.
Erwin Panofsky, Studia z historii sztuki, przeł. i red. Jan Białostocki, PIW, Warszawa 1971 (zwł. teksty: Ikonografia i ikonologia, Architektura gotycka i scholastyka, Rzeczywistość i symbol w malarstwie niderlandzkim XV wieku).
Literatura:
Jan Białostocki, Symbole i obrazy, w: tegoż, Symbole i obrazy w świecie sztuki, PWN, Warszawa 1982.
Hans Belting, Antropologia obrazu, przeł. Mariusz Bryl, Universitas, Kraków 2007.
Hans Belting, Obraz i kult. Historia obrazu przed epoką sztuki, przeł. Tadeusz Zatorski, Wydawnictwo słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2010.
Arthur C. Danto, Czym jest sztuka, przeł. A. Kunicka, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa 2016.
Arthur C. Danto, Po końcu sztuki. Sztuka współczesna i zatarcie się granic tradycji, przeł. M. Salwa, Wydawnictwo Universitas, Kraków 2013

Literatura do zajęć:
Leon Battista Alberti, O malarstwie (przeł. M. Rzepińska), w: Myśliciele, kronikarze i artyści o sztuce. Od starożytności do 1s500, wyb. i oprac. Jan Białostocki, Warszawa 1988.
Leonardo da Vinci, Traktakt o malarstwie, w: Myśliciele, kronikarze i artyści o sztuce. Od starożytności do 1500, wyb. i oprac. Jan Białostocki, Warszawa 1988.
Wasyl Kandyński, O duchowości w sztuce, przeł. St. Fijałkowski, Łódź 1996.
Jacob Burckardt, Artyści greccy w oczach Greków; Format i obraz, w: tegoż, Wykłady o sztuce. Wybór, przeł. R. Kasperowicz, Warszawa 2016.
Ortega y Gasset, Dehumanizacja sztuki, w: tegoż, Dehumanizacja sztuki i inne eseje, przeł. Piotr Niklewicz, Warszawa 1980.
S.I. Stanisław Ignacy Witkiewicz, Nowe formy w malarstwie i wynikające stąd nieporozumienia, Warszawa 1919.
Stanisław Ignacy Witkiewicz, O czystej formie, Warszawa 1921.
Władysław Strzemiński, Teoria widzenia, Warszawa 1957.
Peter Burger, Problem autonomii sztuki w społeczeństwie mieszczańskim, w: tegoż, Teoria awangardy, przeł. J. Kita-Huber, Kraków 2006.
Rosalind E. Krauss, Oryginalność awangardy (przeł. Małgorzata Sugiera), w: Postmodernizm. Antologia przekładów, red. Ryszard Nycz, Kraków 1998.
Clement Greenberg, Awangarda i kicz, w: Obrona modernizmu, przeł. G. Dziamski, M. Śpik-Dziamska, Kraków 2006.
Andy Warhol, Filozofia Warhola. Od A do B i z powrotem, przeł.. J. Raczyńska, Warszawa 2005.
Martin Heidegger, Czas światoobrazu (przeł. Krzysztof Wolicki), Pytanie o technikę (przeł. Krzysztof Wolicki), w: tegoż, Budować. Mieszkać. Myśleć. Eseje wybrane, Warszawa 1977
Wiesław Juszczak, „Występny ornament” czyli o napięciach między sztuką a kulturą, w: tegoż, Fragmenty. Szkice z teorii i filozofii sztuki, Warszawa 1995.
Hans Belting, Medium – obraz – ciało. Wprowadzenie do tematu, w: tegoż, Antropologia obrazu. Szkice do nauki o obrazie, przeł. M. Bryl, Kraków 2007.
Gottfried Boehm, Od medium do obrazu, w: tegoż, O obrazach i widzeniu. Antologia tekstów, przeł. M. Łukasiewicz, A. Pieczyńska-Sulik, Kraków 2014.
Hal Foster, Wprowadzenie; Kto się boi neoawangardy?; Istota minimalizmu, w: tegoż Powrót realnego. Awangarda u schyłku XX wieku, przeł. M. Borowski, M. Sugiera, Kraków 1996.
Arthur C. Danto, Sny na jawie, w: tegoż, Czym jest sztuka, przeł. A. Kunicka, Warszawa 2016.
Victor Papanek, Dizajn dla realnego świata, przeł. J. Holzman, Łódź 2012, rozdz. Czym jest projektowanie? Definicja kompleksu aspektów funkcji; Mit szlachetnego nieroba: projektowanie, „sztuka” i rzemiosło.
Otl Aicher, Świat jako projekt, przeł. R. Darda-Staab, I. Dębek, Wrocław 2016, rozdz. Kryzys moderny.
Deyan Sudjic, Język rzeczy, przeł. A. Puchejda, Kraków 2013, rozdz. Język.

W cyklu 2024:

Johann Joachim Winckelmann, Dzieje sztuki starożytnej, przeł. Tadeusz Zatorski, oprac. Wojciech Bałus, Universitas, Kraków 2012
Ksawery Piwocki, Pierwsza nowoczesna teoria sztuki. Poglądy Aloisa Riegla, PWN, Warszawa 1970.
Heinrich Wöllflin, Podstawowe pojęcia historii sztuki. Problem rozwoju stylu w sztuce nowożytnej, przeł. D. Hanulanka, Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków 1962 (lub Słowo obraz/terytoria, Gdańsk 2006).
Aby Warburg, Narodziny Wenus i inne szkice renesansowe, przeł. Ryszard Kasperowicz, Wydawnictwo słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2010.
Aby Warburg, Obrazy z terytorium Indian Pueblo w Ameryce Północnej, przeł. Paulina Sosnowska, „Konteksty” 2011, nr 2-3 (293-294).
Erwin Panofsky, Perspektywa jako „forma symboliczna”, przeł. i red. Grażyna Jurkowlaniec, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2008.
Erwin Panofsky, Studia z historii sztuki, przeł. i red. Jan Białostocki, PIW, Warszawa 1971 (zwł. teksty: Ikonografia i ikonologia, Architektura gotycka i scholastyka, Rzeczywistość i symbol w malarstwie niderlandzkim XV wieku).
Literatura:
Jan Białostocki, Symbole i obrazy, w: tegoż, Symbole i obrazy w świecie sztuki, PWN, Warszawa 1982.
Hans Belting, Antropologia obrazu, przeł. Mariusz Bryl, Universitas, Kraków 2007.
Hans Belting, Obraz i kult. Historia obrazu przed epoką sztuki, przeł. Tadeusz Zatorski, Wydawnictwo słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2010.
Arthur C. Danto, Czym jest sztuka, przeł. A. Kunicka, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa 2016.
Arthur C. Danto, Po końcu sztuki. Sztuka współczesna i zatarcie się granic tradycji, przeł. M. Salwa, Wydawnictwo Universitas, Kraków 2013
Literatura do zajęć:
Leon Battista Alberti, O malarstwie (przeł. M. Rzepińska), w: Myśliciele, kronikarze i artyści o sztuce. Od starożytności do 1s500, wyb. i oprac. Jan Białostocki, Warszawa 1988.
Leonardo da Vinci, Traktakt o malarstwie, w: Myśliciele, kronikarze i artyści o sztuce. Od starożytności do 1500, wyb. i oprac. Jan Białostocki, Warszawa 1988.
Wasyl Kandyński, O duchowości w sztuce, przeł. St. Fijałkowski, Łódź 1996.
Jacob Burckardt, Artyści greccy w oczach Greków; Format i obraz, w: tegoż, Wykłady o sztuce. Wybór, przeł. R. Kasperowicz, Warszawa 2016.
Ortega y Gasset, Dehumanizacja sztuki, w: tegoż, Dehumanizacja sztuki i inne eseje, przeł. Piotr Niklewicz, Warszawa 1980.
S.I. Stanisław Ignacy Witkiewicz, Nowe formy w malarstwie i wynikające stąd nieporozumienia, Warszawa 1919.
Stanisław Ignacy Witkiewicz, O czystej formie, Warszawa 1921.
Władysław Strzemiński, Teoria widzenia, Warszawa 1957.
Peter Burger, Problem autonomii sztuki w społeczeństwie mieszczańskim, w: tegoż, Teoria awangardy, przeł. J. Kita-Huber, Kraków 2006.
Rosalind E. Krauss, Oryginalność awangardy (przeł. Małgorzata Sugiera), w: Postmodernizm. Antologia przekładów, red. Ryszard Nycz, Kraków 1998.
Clement Greenberg, Awangarda i kicz, w: Obrona modernizmu, przeł. G. Dziamski, M. Śpik-Dziamska, Kraków 2006.
Andy Warhol, Filozofia Warhola. Od A do B i z powrotem, przeł.. J. Raczyńska, Warszawa 2005.
Martin Heidegger, Czas światoobrazu (przeł. Krzysztof Wolicki), Pytanie o technikę (przeł. Krzysztof Wolicki), w: tegoż, Budować. Mieszkać. Myśleć. Eseje wybrane, Warszawa 1977
Wiesław Juszczak, „Występny ornament” czyli o napięciach między sztuką a kulturą, w: tegoż, Fragmenty. Szkice z teorii i filozofii sztuki, Warszawa 1995.
Hans Belting, Medium – obraz – ciało. Wprowadzenie do tematu, w: tegoż, Antropologia obrazu. Szkice do nauki o obrazie, przeł. M. Bryl, Kraków 2007.
Gottfried Boehm, Od medium do obrazu, w: tegoż, O obrazach i widzeniu. Antologia tekstów, przeł. M. Łukasiewicz, A. Pieczyńska-Sulik, Kraków 2014.
Hal Foster, Wprowadzenie; Kto się boi neoawangardy?; Istota minimalizmu, w: tegoż Powrót realnego. Awangarda u schyłku XX wieku, przeł. M. Borowski, M. Sugiera, Kraków 1996.
Arthur C. Danto, Sny na jawie, w: tegoż, Czym jest sztuka, przeł. A. Kunicka, Warszawa 2016.
Victor Papanek, Dizajn dla realnego świata, przeł. J. Holzman, Łódź 2012, rozdz. Czym jest projektowanie? Definicja kompleksu aspektów funkcji; Mit szlachetnego nieroba: projektowanie, „sztuka” i rzemiosło.
Otl Aicher, Świat jako projekt, przeł. R. Darda-Staab, I. Dębek, Wrocław 2016, rozdz. Kryzys moderny.
Deyan Sudjic, Język rzeczy, przeł. A. Puchejda, Kraków 2013, rozdz. Język.

W cyklu 2025:

Więcej informacji

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

Strona przedmiotu 520-KS2-2TST w USOSweb