Przedmiot z dziedziny nauk humanistycznych - Wiedza i magia ludowa 320-BS1-3PNHiS3

I Wprowadzenie do tematu, omówienie programu oraz zasad zaliczenia zajęć. Współczesne przejawy magii ludowej
II .Wiedza dotycząca otaczającego świata
Stworzenie świata
Zróżnicowanie społeczności ludzkich
Simonides D., Dlaczego drzewa przestały mówić? Ludowa wizja świata, Opole 2010.
Tomiccy J. R. Drzewo życia. Ludowa wizja świata i człowieka, Warszawa 1975.
Tylkowa D., Wiedza ludowa, w: Etnografia Polski. Przemiany kultury ludowej, red. M. Biernacka, M. Frankowska, W. Paprocka, t. 2., Wrocław 1981, t.II, s. 71-88, Warszawa 1981.
II Astronomia
. Słońce
Księżyc
Gwiazdy
Komentarze do polskiego atlasu etnograficznego, t. 6. Wiedza i wierzenia ludowe, Wrocław-Cieszyn 2002
Gładyszowa M., Wiedza ludowa o gwiazdach, Warszawa 1960.
Moszyński K., Kultura ludowa Słowian, t. 2., cz.1, Warszawa 1956.
III Meteorologia:
Chmury i deszcz
Wiatr i wir powietrzny
Prognozowanie pogody
Komentarze do polskiego atlasu etnograficznego, t. 6. Wiedza i wierzenia ludowe, Wrocław-Cieszyn 2002
Moszyński K., Kultura ludowa Słowian, t. 2., cz.1, Warszawa 1956.
IV Wierzenia związane z żywiołami
Ziemia
Ogień
Woda
Komentarze do polskiego atlasu etnograficznego, t. 6. Wiedza i wierzenia ludowe, Wrocław-Cieszyn 2002
V- Wiedza przyrodnicza
Rośliny lecznicze i apotropeiczne
Rośliny wykorzystywane podczas świąt i obrzędów dorocznych
Komentarze do polskiego atlasu etnograficznego, t. 6. Wiedza i wierzenia ludowe, Wrocław-Cieszyn 2002
VI Wiedza przyrodnicza
Drzewa w wierzeniach ludowych
Komentarze do polskiego atlasu etnograficznego, t. 6. Wiedza i wierzenia ludowe, Wrocław-Cieszyn 2002
Ogrodowska Barbara; Zwyczaje obrzędy i tradycje w Polsce, s. 103; wyd. VERBINUM Warszawa 2001r.
Ludowe wierzenia o chlebie - Etnografia Lubelszczyzny
https://ethnomuseum.pl/blog/dozynkowe-zwyczaje/
VII - VIII Wiedza przyrodnicza
zwierzęta w kulturze ludowej
Komentarze do polskiego atlasu etnograficznego, t. 6. Wiedza i wierzenia ludowe, Wrocław-Cieszyn 2002
Simonides D., Dlaczego drzewa przestały mówić? Ludowa wizja świata, Opole 2010.
Etnografia Lubelszcyzny https://teatrnn.pl/etnografialubelszczyzny/
Ethnomuseum.pl
IX Medycyna
Uroki, zamawianie, ludowi lekarze
Komentarze do polskiego atlasu etnograficznego, t. 6. Wiedza i wierzenia ludowe, Wrocław-Cieszyn 2002
Etnografia Polski. Przemiany kultury ludowej, red. M. Biernacka, M. Frankowska, W. Paprocka, t. 2., Wrocław 1981, t.II, s. 71-88, Warszawa 1981.
IX Dom i jego symbolika
.Swiety kąt
Piec
Zdobnictw drewnianych domów na Podlasiu
Gaweł A. Zwyczaje, obrzędy i wierzenia agrarne na Białostocczyźnie od połowy XIX do poczatku XXI wieku, Księgarnia Akademicka 2009
Gaweł A. Zdobnictwo drewnianych domów na Białostocczyźnie, Białystok 2007
Sulima M. Dom pogranicza w kulturze wsi podlaskiej, https://pb.edu.pl/oficyna-wydawnicza/wp-content/uploads/sites/4/2022/07/Sulima_Dom-pogranicza-w-kulturze-wsi-podlaskiej.pdf
X Zwyczaje rodzinne
. Zwyczaje narodzinowe
Zwyczaje weselne
Pogrzeby
Etnografia Polski. Przemiany kultury ludowej, red. M. Biernacka, M. Frankowska, W. Paprocka, t. 2., Wrocław 1981, t.II, s. 71-88, Warszawa 1981.
Etnografia Lubelszcyzny https://teatrnn.pl/etnografialubelszczyzny/
Ethnomuseum.pl
XI.- Sztuka ludowa
XII – Rzemiosło ludowe
XIII-XIVReligijność ludowa
kult świętych ,
krzyże
kapliczki
istoty nadprzyrodzone
Etnografia Polski. Przemiany kultury ludowej, red. M. Biernacka, M. Frankowska, W. Paprocka, t. 2., Wrocław 1981, t.II, s. 71-88, Warszawa 1981.

I. Zajęcia wprowadzające
1.Wprowadzenie do przedmiotu: zakres, cele i metodologia badań nad społecznością tradycyjną; 2. Przegląd podstawowych pojęć i źródeł; 3.Miejsce badań antropologicznych w humanistyce.
Literatura:
Buchowski, M., Magia i rytuał, Warszawa 1993.
Bukraba - Rylska I. , Socjologia wsi polskiej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008.
Staszczak Z. (red.) Słownik etnologiczny: terminy ogólne, Warszawa–Poznań 1987.
Stomma L., Antropologia kultury wsi polskiej XIX wieku, Warszawa 1986

II. Wiedza dotycząca otaczającego świata
4.Stworzenie świata; 5. Zróżnicowanie społeczności ludzkich; "swoi" a "obcy" ; 6. Rola i miejsce kobiety w tradycyjnej społeczności wiejskiej.
Literatura:
Bystroń, J.S., Megalomania narodowa, Warszawa 1935
Biernacka M., Frankowska M., Paprocka W., t. 2., Wrocław 1981, t.II, s. 71-88, Warszawa 1981.
Simonides D., Dlaczego drzewa przestały mówić? Ludowa wizja świata, Opole 2010.
Tomiccy J. R. Drzewo życia. Ludowa wizja świata i człowieka, Warszawa 1975.
Tylkowa D., Wiedza ludowa, w: Etnografia Polski. Przemiany kultury ludowej, red. Biernacka M., Frankowska M., Paprocka W., t. 2., Wrocław 1981, t.II, s. 71-88, Warszawa 1981.

III. Astronomia i meteorologia ludowa
7. Astronomia w wyobrażeniach ludowych: wierzenia i opowieści o słońcu, księżycu, gwiazdach; 8. Meteorologia ludowa: prognozowanie pogody, wyjaśniania zjawisk atmosferycznych (chmury, deszcze, wiatry, wiry powietrzne).
Literatura:
Gładyszowa M., Wiedza ludowa o gwiazdach, Warszawa 1960.
Moszyński K., Kultura ludowa Słowian, t. II, cz. 1, Warszawa 1956.
Komentarze do Polskiego Atlasu Etnograficznego, t. 6: Wiedza i wierzenia ludowe, Wrocław–Cieszyn 2002.

IV. Wierzenia o żywiołach
9.Symbolika i magia żywiołów: ziemia, powietrze, ogień, woda
Literatura:
Komentarze do Polskiego Atlasu Etnograficznego, t. 6.

V. Wiedza przyrodnicza
Literatura:
10.Rośliny lecznicze i apotropeiczne; 11. Rośliny wykorzystywane podczas świąt i obrzędów dorocznych; 12. Drzewa w kulturze ludowej; 13. Zwyczaje agrarne; 14. Zwierzęta w kulturze ludowej
Gaweł A.,Zwyczaje, obrzędy i wierzenia agrarne na Białostocczyźnie od połowy XIX do początku XXI wieku, Kraków 2009.
Komentarze do Polskiego Atlasu Etnograficznego, t. 6.
Simonides D., Dlaczego drzewa przestały mówić? Ludowa wizja świata, Opole 2010.
Etnografia Lubelszcyzny https://teatrnn.pl/etnografialubelszczyzny/

VI Medycyna ludowa
15.Uroki, zamawianie; 16. Ludowi lekarze
Literatura:
Engelking A., Klątwa. Rzecz o ludowej magii słowa, Wrocław 2000
Komentarze do polskiego atlasu etnograficznego, t. 6. Wiedza i wierzenia ludowe, Wrocław-Cieszyn 2002
Etnografia Polski. Przemiany kultury ludowej, red. M. Biernacka, M. Frankowska, W. Paprocka, t. 2., Wrocław 1981, t.II, s. 71-88, Warszawa 1981.
Sadanowicz E.,Szeptuchy. Religijność ludowa na Podlasiu, Białystok 2024

VI. Świat istot nadprzyrodzonych
17. Demonologia ludowa
Literatura:
Baranowski B., W kręgu upiorów i wilkołaków. Demonologia słowiańska, Warszawa 2023
Pełka L. J. , Polska demonologia ludowa, Poznań 2020

I. Zajęcia wprowadzające
1.Wprowadzenie do przedmiotu: zakres, cele i metodologia badań nad społecznością tradycyjną; 2. Przegląd podstawowych pojęć i źródeł; 3.Miejsce badań antropologicznych w humanistyce.
Literatura:
Buchowski, M., Magia i rytuał, Warszawa 1993.
Bukraba - Rylska I. , Socjologia wsi polskiej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008.
Staszczak Z. (red.) Słownik etnologiczny: terminy ogólne, Warszawa–Poznań 1987.
Stomma L., Antropologia kultury wsi polskiej XIX wieku, Warszawa 1986

II. Wiedza dotycząca otaczającego świata
4.Stworzenie świata; 5. Zróżnicowanie społeczności ludzkich; "swoi" a "obcy" ; 6. Rola i miejsce kobiety w tradycyjnej społeczności wiejskiej.
Literatura:
Bystroń, J.S., Megalomania narodowa, Warszawa 1935
Biernacka M., Frankowska M., Paprocka W., t. 2., Wrocław 1981, t.II, s. 71-88, Warszawa 1981.
Simonides D., Dlaczego drzewa przestały mówić? Ludowa wizja świata, Opole 2010.
Tomiccy J. R. Drzewo życia. Ludowa wizja świata i człowieka, Warszawa 1975.
Tylkowa D., Wiedza ludowa, w: Etnografia Polski. Przemiany kultury ludowej, red. Biernacka M., Frankowska M., Paprocka W., t. 2., Wrocław 1981, t.II, s. 71-88, Warszawa 1981.

III. Astronomia i meteorologia ludowa
7. Astronomia w wyobrażeniach ludowych: wierzenia i opowieści o słońcu, księżycu, gwiazdach; 8. Meteorologia ludowa: prognozowanie pogody, wyjaśniania zjawisk atmosferycznych (chmury, deszcze, wiatry, wiry powietrzne).
Literatura:
Gładyszowa M., Wiedza ludowa o gwiazdach, Warszawa 1960.
Moszyński K., Kultura ludowa Słowian, t. II, cz. 1, Warszawa 1956.
Komentarze do Polskiego Atlasu Etnograficznego, t. 6: Wiedza i wierzenia ludowe, Wrocław–Cieszyn 2002.

IV. Wierzenia o żywiołach
9.Symbolika i magia żywiołów: ziemia, powietrze, ogień, woda
Literatura:
Komentarze do Polskiego Atlasu Etnograficznego, t. 6.

V. Wiedza przyrodnicza
Literatura:
10.Rośliny lecznicze i apotropeiczne; 11. Rośliny wykorzystywane podczas świąt i obrzędów dorocznych; 12. Drzewa w kulturze ludowej; 13. Zwyczaje agrarne; 14. Zwierzęta w kulturze ludowej
Gaweł A.,Zwyczaje, obrzędy i wierzenia agrarne na Białostocczyźnie od połowy XIX do początku XXI wieku, Kraków 2009.
Komentarze do Polskiego Atlasu Etnograficznego, t. 6.
Simonides D., Dlaczego drzewa przestały mówić? Ludowa wizja świata, Opole 2010.
Etnografia Lubelszcyzny https://teatrnn.pl/etnografialubelszczyzny/

VI Medycyna ludowa
15.Uroki, zamawianie; 16. Ludowi lekarze
Literatura:
Engelking A., Klątwa. Rzecz o ludowej magii słowa, Wrocław 2000
Komentarze do polskiego atlasu etnograficznego, t. 6. Wiedza i wierzenia ludowe, Wrocław-Cieszyn 2002
Etnografia Polski. Przemiany kultury ludowej, red. M. Biernacka, M. Frankowska, W. Paprocka, t. 2., Wrocław 1981, t.II, s. 71-88, Warszawa 1981.
Sadanowicz E.,Szeptuchy. Religijność ludowa na Podlasiu, Białystok 2024

VI. Świat istot nadprzyrodzonych
17. Demonologia ludowa
Literatura:
Baranowski B., W kręgu upiorów i wilkołaków. Demonologia słowiańska, Warszawa 2023
Pełka L. J. , Polska demonologia ludowa, Poznań 2020

1.Dobrowolski, K. Studia nad życiem społecznym i kulturą, Wrocław - Warszawa- Kraków, 1966.
2. Stomma L, Antropologia kultury wsi polskiej XIX wieku, Warszawa, 1986.
3. Moszyński K., Kultura ludowa Słowian, t. 2., cz.1, Warszawa 1956.
4. Simonides D., Dlaczego drzewa przestały mówić? Ludowa wizja świata, Opole 2010.
5. Tomiccy J. R. Drzewo życia. Ludowa wizja świata i człowieka, Warszawa 1975.
6. Tylkowa D., Wiedza ludowa, w: Etnografia Polski. Przemiany kultury ludowej, red. M. Biernacka, M. Frankowska, W. Paprocka, t. 2., Wrocław 1981, t.II, s. 71-88, Warszawa 1981.

Baranowski B., W kręgu upiorów i wilkołaków. Demonologia słowiańska, Warszawa 2023.
Buchowski, M., Magia i rytuał, Warszawa 1993.
Bukraba - Rylska I. , Socjologia wsi polskiej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008.
Bystroń, J.S., Megalomania narodowa, Warszawa 1935.
Dobrowolski, K. Studia nad życiem społecznym i kulturą, Wrocław - Warszawa- Kraków, 1966.
Engelking A., Klątwa. Rzecz o ludowej magii słowa, Wrocław 2000.
Etnografia Polski. Przemiany kultury ludowej, red. M. Biernacka, M. Frankowska, W. Paprocka, t. 2., Wrocław 1981, t.II, s. 71-88, Warszawa 1981.
Gaweł A.,Zwyczaje, obrzędy i wierzenia agrarne na Białostocczyźnie od połowy XIX do początku XXI wieku, Kraków 2009.
Gładyszowa M., Wiedza ludowa o gwiazdach, Warszawa 1960.
Komentarze do polskiego atlasu etnograficznego, t. 6. Wiedza i wierzenia ludowe, Wrocław-Cieszyn 2002.
Moszyński K., Kultura ludowa Słowian, t. 2., cz.1, Warszawa 1956.
Pełka L. J. , Polska demonologia ludowa, Poznań 2020.
Sadanowicz E.,Szeptuchy. Religijność ludowa na Podlasiu, Białystok 2024.
Staszczak Z. (red.) Słownik etnologiczny: terminy ogólne, Warszawa–Poznań 1987.
Stomma L, Antropologia kultury wsi polskiej XIX wieku, Warszawa, 1986.
Simonides D., Dlaczego drzewa przestały mówić? Ludowa wizja świata, Opole 2010.
Tomiccy J. R., Drzewo życia. Ludowa wizja świata i człowieka, Warszawa 1975.
Tylkowa D., Wiedza ludowa, w: Etnografia Polski. Przemiany kultury ludowej, red. M. Biernacka, M. Frankowska, W. Paprocka, t. 2., Wrocław 1981, t.II, s. 71-88, Warszawa 1981.

Baranowski B., W kręgu upiorów i wilkołaków. Demonologia słowiańska, Warszawa 2023.
Buchowski, M., Magia i rytuał, Warszawa 1993.
Bukraba - Rylska I. , Socjologia wsi polskiej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008.
Bystroń, J.S., Megalomania narodowa, Warszawa 1935.
Dobrowolski, K. Studia nad życiem społecznym i kulturą, Wrocław - Warszawa- Kraków, 1966.
Engelking A., Klątwa. Rzecz o ludowej magii słowa, Wrocław 2000.
Etnografia Polski. Przemiany kultury ludowej, red. M. Biernacka, M. Frankowska, W. Paprocka, t. 2., Wrocław 1981, t.II, s. 71-88, Warszawa 1981.
Gaweł A.,Zwyczaje, obrzędy i wierzenia agrarne na Białostocczyźnie od połowy XIX do początku XXI wieku, Kraków 2009.
Gładyszowa M., Wiedza ludowa o gwiazdach, Warszawa 1960.
Komentarze do polskiego atlasu etnograficznego, t. 6. Wiedza i wierzenia ludowe, Wrocław-Cieszyn 2002.
Moszyński K., Kultura ludowa Słowian, t. 2., cz.1, Warszawa 1956.
Pełka L. J. , Polska demonologia ludowa, Poznań 2020.
Sadanowicz E.,Szeptuchy. Religijność ludowa na Podlasiu, Białystok 2024.
Staszczak Z. (red.) Słownik etnologiczny: terminy ogólne, Warszawa–Poznań 1987.
Stomma L, Antropologia kultury wsi polskiej XIX wieku, Warszawa, 1986.
Simonides D., Dlaczego drzewa przestały mówić? Ludowa wizja świata, Opole 2010.
Tomiccy J. R., Drzewo życia. Ludowa wizja świata i człowieka, Warszawa 1975.
Tylkowa D., Wiedza ludowa, w: Etnografia Polski. Przemiany kultury ludowej, red. M. Biernacka, M. Frankowska, W. Paprocka, t. 2., Wrocław 1981, t.II, s. 71-88, Warszawa 1981.