Kanon literacki - kreatywne czytanie (XVIII w.) 340-TP1-1KL2

Student:
KP6_WG3 zna kanon dzieł literackich, najnowsze osiągnięcia w dziedzinie literatury oraz tendencje rozwojowe literatury i kultury popularnej;
KP6_UW1 potrafi analizować, interpretować i oceniać tekst artystyczny z wykorzystaniem wiedzy o gatunkach, konwencjach literackich, strategiach komunikacyjnych, kompozycji oraz stylu, posługując się podstawowymi pojęciami teoretycznymi z zakresu literaturoznawstwa i językoznawstwa z uwzględnieniem kontekstu społeczno-kulturalnego;
KP6_UW2 potrafi opisać proces twórczy używając specjalistycznej terminologii;
KP6_UU potrafi samodzielnie planować i realizować własne uczenie się przez całe życie;
KP6_KK1 jest gotów do krytycznej oceny posiadanej wiedzy i odbieranych treści;
KP6_KR1 jest gotów do odpowiedzialnego pełnienia ról zawodowych z uwzględnieniem zmieniających się potrzeb społecznych, rozwijania i przestrzegania zasad etyki zawodowej i wymagania tego od współpracowników.

Ostateczna weryfikacja osiągniętych efektów w formie egzaminu ustnego
(trzy pytania, w tym jedno samodzielnie opracowane przez studenta, wykraczające poza program ćwiczeń). Brany będzie również pod uwagę stopień zaangażowania na ćwiczeniach (ocena jakości aktywności).
Niezbędnym warunkiem przystąpienia do egzaminu jest obecność na zajęciach. Dopuszczalne są dwie nieobecności. Każdą następną należy udokumentować (zwolnienie lekarskie) oraz zaliczyć podczas dyżuru przed rozpoczęciem sesji egzaminacyjnej w formie uzgodnionej z prowadzącym.

Mówienie śmiercią. Poezja kiczu czy arcydzieło?

Józef Baka, Uwagi, oprac. A. Czyż, A. Nawarecki, gwasze J. Lebenstein. Lublin 2000. Tu z Uwag śmierci niechybnej przeczytać utwory: Do czytelnika, Starym uwaga, Młodym uwaga, Bogaczom ciemnym oświecenie, Panom uwaga, Uwaga damom, Rycerzom uwaga, Duchownym, Dworskiej młodzi, Patriotom Korony Polskiej i W. Ks. L.
A. Nawarecki, Sarmacki kanibalizm księdza Baki, „Pamiętnik Literacki” 1981, z. 3. Przedruk w: Czarny karnawał. „Uwagi śmierci niechybnej” księdza Baki. Poetyka tekstu i paradoksy recepcji, Wrocław 1991.
A. Czyż: Baka – poezja kiczu, w: Ja i Bóg. Poezja metafizyczna późnego baroku. Wrocław 1988.

Powroty księdza Baki w poezji współczesnej. Rekonesans

Juliusz Słowacki, Do Zenona Brzozowskiego, w: Wiersze. Nowe wydanie krytyczne, oprac. J. Brzozowski, Z. Przychodniak, Poznań 2005.
Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, Mieszczański kredens; Niemodny karawan, w: Poezje, zebrane i oprac. przez M. Wiśniewską, t. 1-2, Warszawa 1974. Oba wiersze dostępne na www.poezja.org
Jarosław Marek Rymkiewicz, Kolęda księdza Baki oraz inne wiersze z lat młodości, Warszawa 2018. Tu liryki: Na ciało moje gdy umiera; Na trupa (I-III, V); Do trupa; Do brzucha; Kolęda księdza Baki; Jak on ten trup; Ksiądz Baka do trupa; Ksiądz Baka rozmawia z Jezusem; Męczeństwo księdza Baki; Nagrobek księdza Baki, s. 54-57, 66-73, 94-99.
Tadeusz Różewicz, Totentanz – wierszyk barokowy, w: zawsze fragment. recycling, Wrocław 1998.
Stanisław Grochowiak, Tramwaj Wszystkich Świętych; Fryzjer; Menuet; Portretowanie umarłej; Rozbieranie do snu; Śledź; Gdy już nic nie zostanie; Tanecznice; [Dla zakochanych to samo staranie – co dla umarłych…]; Widzieli go – najlepiej korzystać z wydania: Wiersze zebrane, t. 1, wybór, oprac. i red. B. Symber, Wrocław 2017, s. 57, 78-80, 122-123, 149-150, 154, 183, 270. Ewentualnie: Wybór poezji, oprac. J. Łukasiewicz, Wrocław 2000 („Biblioteka Narodowa”).
Czesław Miłosz, Na część księdza Baki [2002], w: Wiersze wszystkie, Kraków 2011, s. 1345.
Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki, Oddam wiersze w dobre ręce (1988–2010), Wrocław 2010. Tu utwory: XII, XV-XVII, XXXVIII. [należy od nowa przywitać się e śmiercią…], tryptyk o Stefanii Dyckiej XLIII, s. 21, 24-26, 47, 52-53.
A. Nawarecki, Czarny karnawał, jw. Przejrzeć rozdz. VII-VIII.

„Miej odwagę posługiwać się swym własnym rozumem…”. Oświecenie i jego (samo)krytyka

Immanuel Kant, Co to jest oświecenie? przeł. A. Landman, w: Z. Libera, Oświecenie, Warszawa 1974. „Biblioteka Polonistyki”.
Ignacy Krasicki, Pochwała wieku, w: tegoż, Satyry i listy, wstęp J. T. Pokrzywniak, oprac. Z. Goliński, Wrocław 1988. Przedruk: Z. Libera, Poezja polska XVIII wieku, Warszawa 1983.
T. Kostkiewiczowa, „Czcze światła, dymy znikłe…”. Pochwała „wieku oświeconego” w poezji i prozie literackiej, w: tejże, Polski wiek świateł. Obszary swoistości”, Wrocław 2002.

„Trzeba uprawiać nasz ogródek”. Literatura wobec zła

Wolter, Kandyd czyli Optymizm, przekł. T. Boy-Żeleński, wyd. dowolne

Zdzieranie masek i wynalazek szczerości

Jean Jacques Rousseau, Wyznania (Wybór), przeł. T. Boy-Żeleński, oprac. E. Rzadkowska, Wrocław 1978 („Biblioteka Narodowa”). Tu: księgi I-V, s. 3-259.
Kajetan Węgierski, Moja ekskuza, Portrety pięciu Elżbiet, w:„Świat poprawiać – zuchwałe rzemiosło”, oprac. T. Kostkiewiczowa i Z. Goliński, Kraków 2004.
Franciszek Karpiński, Powrót z Warszawy na wieś, w: Wiersze zebrane, cz. I, wyd. T. Chachulski, Warszawa 2005, „Biblioteka Pisarzy Polskiego Oświecenia” lub: Poezje wybrane, oprac. i wstęp T. Chachulski, Wrocław 1997 („Biblioteka Narodowa”).
M. Warchala, Rousseau, Diderot i narodziny autentyczności, „Teksty Drugie” 2006, z. 1-2.

Rozum oświecony kontra czary i przesądy

Louis de Jaucourt, Zabobon, w: Encyklopedia albo słownik rozumowany nauk, sztuk i rzemiosł, tłum. E. Rzadkowska, wstęp J. Kott, Wrocław 1952 lub: Encyklopedia, wyboru dokonał i komentarzami opatrzył A. Soboul, tłum. J. Rogoziński i J. Guranowski, Warszawa 1957.
Franciszek Dionizy Kniaźnin, Babia Góra. Do Pawła Czenpińskiego, gdy objeżdżał góry krakowskie, w: Wybór poezji, opr. W. Borowy, Wrocław 1948. Przedruk zob. oprac. niżej.
Stanisław Kostka Potocki, Podróż do Ciemnogrodu, oprac. E. Kipa, Wrocław 1955 („Biblioteka Narodowa”) lub następne wydanie. Tu: część I, s. 80-193.
Ignacy Krasicki, Myszeida, wydanie dowolne. Tu: Pieśni V-VII.
P. Pluta, Uczony i „wiedmy”, w: Czytanie Kniaźnina, red. B. Mazurkowa, T. Chachulski, Warszawa 2010.
D. Kowalewska, Czarownica w literaturze polskiego oświecenia. Stereotyp i płeć, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica” 4 (34) 2016 (pozycja nadobowiązkowa).

Z historii marzeń o lataniu

Adam Naruszewicz, Balon, w: Liryki wybrane, wybrał i wstępem poprzedził J. W. Gomulicki, Warszawa 1964 lub w: „Świat poprawiać…”
Ignacy Potocki, Joachimowi Ignacy dobrego zdrowia życzy [Greczyn do nieba, jeśli każesz, wzleci…], w: „Świat poprawiać…”
Tadeusz Różewicz, Spadanie czyli o elementach wertykalnych i horyzontalnych w życiu człowieka współczesnego, w: Wybór poezji, wstęp i opracowanie A. Skrendo, Wrocław 2016.
M. Górska, „Balon”, w: Czytanie Naruszewicza. Interpretacje, red. T. Chachulski, Wrocław 2000.
E. Ranocchi, Widok z lotu balonem. O przemianie paradygmatu percepcji i narracji na przełomie XVIII i XIX wieku (Jean Paul, Potocki), w: Eklektyzmy, synkretyzmy, uniwersa. Z estetyki dzieła oświecenia i romantyzmu, pod red. A. Ziołowicz i R. Dąbrowskiego, Kraków 2014.

Wolność, równość, siostrzeństwo
Mary Wollstonecraft, Wołanie o prawa kobiety, tłum. E. Bodal, M. Cichoń i in., Warszawa 2011, rozdz. I-IV, s. 47-132. Reszta – do wyboru.
B. Grabowska, Mary Wollstonecraft, czyli oświeceniowe początki feminizmu, „Kultura i Wartości” nr 16/2015.
T. Wysłobocki, Zapomniana płeć – jak rewolucja francuska nie chciała pamiętać o kobietach, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Romanica 8”, 2013 (nadobowiązkowo).

Światy (nie) możliwe. Pedagogika w teorii i działaniu [2 godz.]

Jean Jacques Rousseau, Emil czyli o wychowaniu, przeł. z jęz. fr. W. Husarski, do druku przygot. F. Wnorowski, wstęp i komentarz J. Legowicz, t. 1, Wrocław 1955. Tu: Księgi I-II, s. 7-195.
Ignacy Krasicki, Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki, oprac. M. Klimowicz, Wrocław 1975 („Biblioteka Narodowa”) lub inne wydanie.
K. Żukowska, Mitopia. Miejsce mitu w obrazie świata utopijnej wyspy Nipu w powieści Ignacego Krasickiego „Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki”, „Prace Literaturoznawcze UWM” IX, 2021.

Swojskość i cudzoziemszczyzna w zwierciadle mody

Jan Ancuta, Spacer nocny po Warszawie, w: Świat poprawiać…
Franciszek Dionizy Kniaźnin, Do wąsów, tamże.
Wincenty Ignacy Marewicz, Do fraczków, w: Świat poprawiać…; Do Jaśnie wielmożnego Pana Jana Potockiego…, w: Wiersze polityczne Sejmu Czteroletniego, cz. 1: 1788-1789, z papierów E. Rabowicza oprac. K. Maksimowicz, Warszawa 1998.
Patriota w żółtym kontuszu, w: Wiersze polityczne pierwszego rozbioru i sejmu delegacyjnego 1772-1775, oprac. B. Wolska, Warszawa 2001.
Józef Kochański, Do Jasia o fryzurze, w:„Świat poprawiać…”.

A. Roćko, Kontusz i frak jako symbole postaw osiemnastowiecznych Sarmatów. Zarys problematyki, w: W stronę Francji… Z problemów literatury i kultury polskiego Oświecenia, red. E. Z. Wichrowska, s. 156-171.
J. Ryba, Wachlarz – oświeceniowy „gadżet”, w: Balaghan: mikroświaty i nanohistorie, red. M. Jochemczyk, M. Kokoszka, B. Mytych-Forajter, Katowice 2015, s. 19-28 (online).

Kultura przyjemności: salony i ogrody

Stanisław Trembecki, Sofijówka, wydał J. Snopek, Warszawa 2000, „Biblioteka Pisarzy Polskiego Oświecenia”. Obowiązuje znajomość tekstu utworu i Wprowadzenia do lektury.
Stanisław Trembecki, List do Irydy + R. Dąbrowski, O urokach rokokowego konceptu: „List do Izydy”, w: Czytanie Trembeckiego 1, pod red. J. Snopka, W. Kaliszewskiego i B. Mazurkowej, Warszawa 2016.
Stanisław Grochowiak, Tryptyk rokokowy, w: Bilard. Ahaswer, Warszawa 1987, s. 74-77.
T. Jędrzejewski, Blednący atrament. Polskie rokoko literackie lat 1795-1830 na tle europejskim, Warszawa 2022, s. 33-43, 274-279.

Erudycja podróżnika

Jan Potocki, Rękopis znaleziony w Saragossie, tekst przygot. i przypisami opatrzył L. Kukulski, t. 1-2, Warszawa 1976.
F. Rosset, Czy „Rękopis znaleziony w Saragossie” Jana Potockiego jest utworem polskim?, w: Światowa historia literatury polskiej, pod red. M. Popiel, T. Bilczewskiego, S. Billa, Kraków 2020.

Dodatkowe informacje (np. o kalendarzu rejestracji, prowadzących zajęcia, lokalizacji i terminach zajęć) mogą być dostępne w serwisie USOSweb:

• Strona przedmiotu 340-TP1-1KL2 w USOSweb